پوپ لیو XIV د دوشنباره خپل لومړی اینسکلیکل جاری کړ، چې پکې خبرداری ورکړ چې artificial intelligence (AI) ممکن د تسلط، exclusionary، مروغیت او جګړې وسیله شي [1].
دا سند چې د "Magnifica Humanitas" په نوم نوماند شوی، د ټیکنالوژۍ په اړه د نړیوال بحث کې د Holy See یو مهم مداخلت ښیي. پوپ د AI خطرونو د امن او انسانیت لپاره د وجودي تهدیدونو په توګه بیان কৰি، د نړۍ له مشرانو څخه غوښتنه کوي چې د اختیاري لارښوونو څخه تیر شي او د اجباري قانوني چوکاټونو په لور حرکت وکړي.
په دې اینسکلیکل کې، چې له 100 څخه زیاتې پاڼې لري [4]، پوپ ویل یې چې artificial intelligence باید تنظیم شي ترڅو د تسلط، exclusion او مروغیت وسیله کېدلو څخه منع شي [1]. هغه وویل چې په دې کې شفافیت ته اړتیا ده چې دا سیسټمونه څنګه پراکل کېږي او پلي کېږي [3].
په متن کې ذکر شوی یو اصلي اندېښنه د ځواک تمرکز دی. پوپ ویل چې نړۍ باید ډاډ ترلاسه کړي چې AI د څو کسانو په لاسونو کې تمرکز نه شي، ترڅو دا conflict ته لاره نه هواره کړي او امن ټکان نه ورکړي [2]. دا عدالت ته تمرکز وړاندیز کوي چې Vatican ډیجیټل تقسیم نه یوازې د اقتصادي مسئلې په توګه، بلکې د امنیتي خطر په توګه ګڼي.
پوپ دا هم ویل چې بې کنټروله AI ممکن misinformation خپره کړي او په جګړو کې ترغړول شي. هغه د دې خطرونو د کمولو او د انساني ژوند د کرامت د ساتنې لپاره د کلکو مقرراتو غوښتنه وکړه [3].
دا سند چې د 2026 کال د مای 25 په تاریخ د Vatican City څخه جاری شوی [2]، په داسې حال کې راغی چې نړیوال حکومتونه لا هم د AI په consistent governance سره مبارزه کوي. دا اینسکلیکل د کاتولیک کلیسا د machine learning او autonomous systems د چټکې acceleration په وړاندې د یو اخلاقي څارونکي (moral watchdog) په توګه ځای پر ځای کوي [1].
“"artificial intelligence باید تنظیم شي ترڅو د تسلط، exclusion او مروغیت وسیله کېدلو څخه منع شي."”
د 'Magnifica Humanitas' جاری کول دا ښيي چې Vatican intention لري چې د نوې ټیکنالوژۍ په اخلاقي governance کې مرکزي رول لوبوي. د AI تمرکز د جګړې او تسلط احتمالاتو سره د تړولو له لارې، کلیسا بحث د تخنیکی خوندیت څخه د نړیوال ځواک dynamics لور ته اړوي، او د ډیموکراټیکو او authoritarian رژیمونو دواړو پرې فشار راوړي چې شفاف او multilateral مقررات ومني.
