پوپ León XIV د 2026 کال د می په 25مه [1] خپله لومړۍ انسایکلیکل صادر کړه، چې پکې د مصنوعي استخباراتو (AI) له امله د اخلاقي خطرونو په اړه خبرداری ورکړی دی.
دا سند د ټیکنالوژۍ په نړیواله حکومتولۍ کې د Holy See یو مهم مداخلات ښيي. پوپ د AI د "سلاح بندۍ" په غوښتلو سره، کاتولیک کلیسا د الگوریتمي تسلط او ټولنیزې excluison (باندې کولو) د احتمالي خطرونو په وړاندې د یو اخلاقي څارونکي په توګه ځای پر ځای کوي.
دا سند چې د “Magnífica Humanitas” په نوم 130 پاڼۍ لري [4]، استدلال کوي چې مصنوعي استخبارات یو نیوټرال (بې طرفه) وسیله نه ده. پوپ وویل: "La inteligencia artificial no es neutral" [2]. هغه څرګند کړه چې د اخلاقي ساتنې پرته، دا ټیکنالوژي کولی شي د تسلط، excluison او مړینې لامل شي [2].
پوپ León XIV ټینګار وکړ چې د AI ځواک باید د یو کوچني elit (مخصوصې ډلې) په لاسونو کې تمرکز نکړي. هغه وویل: "El control de la IA no puede quedar en manos de ‘unos pocos’" [3]. دا نیقاد د لویو ټیکنالوژیکي مونوپوليونو (monopolies) اوسنی حالت او پرمختللې کمپیوټري سرچینو ته د لاسرسۍ کې د توپیر په وړانده دی.
پوپ دا انسایکلیکل په شخصي توګه په Vatican کې وړاندې کړه [3]، که څه هم هغه مخکې د افریقا له سفر څخه د متن یو پیشکت (preview) وړاندې کړی و [5]. دا سند د انساني کرامت د ساتنې او د machine learning د اخلاقي تطبیق په لور د نړیوال بدلون غوښتنه کوي.
د نړیوالې پالیسۍ څخه پرته، پوپ په کلیسا کې د ټیکنالوژۍ د داخلي ګټې اخیستنې په اړه هم خبره وکړه. هغه وویل چې کاهنان باید د خطبې لیکلو لپاره AI څخه ګټه وانخلي [6]. دا لارښونه د دې اندېښنې ښکاره کوي چې اتوماتیشن کولی شي هغه روحاني اصليت او شخصي اړیکه له منځه یوسي چې په پاسټورال پالنې (pastoral care) کې اړیکه ده.
په متن کې، پوپ د دې وسیلو د پراختیا په اړه د نړۍ د چلند په سیسټمیک بدلون غوښتنه وکړه. هغه وویل: "La IA tiene que ser «desarmada» del dominio, la exclusión y la muerte" [2].
“"La inteligencia artificial no es neutral"”
دا انسایکلیکل د دې ښکاره کوي چې Vatican مصنوعي استخباراتو (AI) ته یوازې د یو تخنیکي ننګ म्हणून نه ګوري، بلکې د انساني ارادې او عدالت لپاره د یو بنسټیز ګواښ په توګه یې بولي. د دې مسئلې د 'سلاح بندۍ' په توګه تعریفول، پوپ هغه لغتونه کاروي چې معمولاً د اټومي یا کیمیاوي وسلو لپاره rezerv (جوخت) کیږي، چې پدې سره وړاندیز کوي چې د AI نه کنټرول شوی پراختیا کولی شي د یوې وجودي یا ټولنیزې катастроفه (فاجعې) لامل شي.
