د متحده ایالاتو یو لوی جسټس (grand jury) د ۲۰۲۶ کال د می ۲۰ نیټې پر وړاندې د کیوبا د پخواني ول predsident Raúl Castro پر قتل او توطیې تورن کړ [1].
دا تورونه د نړیوالو او کورنیو هوایي فضایونو کې د ملکي وګړو د مړینې په اړه د بهرنیو لوړپوщо چاروکارو د قانوني ځواب tráchیت کې یو مهم تلورباندي ښيي. د یو پخواني رئیس د هدف ګرځاندلو په Procuration سره، د متحده ایالاتو د Justice وزارت دا ادعاء کوي چې د قوماندې مسؤلیت تر ټولو لوщо نظامي او سیاسي مشرانو ته رسیږي.
دا تورونه د ۱۹۹۶ کال د هغه پېښې څخه اخیستل شوي چې پکې د کیوبا نظامي ځواکونو ملکي الوتکې ویېشانې وې [2]. د متحده ایالاتو څارنوالانو ویالو چې Castro د دې عملیات لپاره د قوماندې مسؤلیت درلود او ویې ویالو چې هغه یا خو امر کړی و یا اجازه ورکړې وه چې نظامي ځواکونه پر الوتکو برید وکړي [3]. د دې پېښې په پایله کې د ډیرو کسانو مړاوې کیدل د هغه پر وړاندې د دوو ځانګړو تورونو اساس ګرځیدلي دي [4].
د Justice وزارت چارشنبه په Washington, D.C. کې دا تورونه په رسمي ډول اعلان کړل [1]. که څه هم د کال پیلا کې د وړاندې raportونو وړاندې اشاره شوې وه چې DOJ د کیوبا د مشرانو پر وړاندې د احتمالي تورونو څیړنه کوي، خو د دې تورونو اعلان دا تاییدوي چې لوی جسټس د رسمي تورونو د پرمخ وړلو لپاره کافي شواهد موندلي دي [1], [5].
قانوني متخصصانو ویالو چې دا قضایه د 'قوماندې مسؤلیت' (command responsibility) پر اصولاټ تکیه کوي. دا قانوني نظریه اجازه ورکوي چې که د مشرانو څخه خبر وي، یا باید خبر وي، چې د دوی لاندې کارکوونکي جرمونه کوي او د هغوی د مخنیوي لپاره یې اړین اقدامات نه دي کړي، نو دوی ته سزا ورکړل شي. د ۱۹۹۶ کال د الوتکې ویېشانې د لسیلو کلونو راهیسې د متحده ایالاتو او کیوبا ترمنځ د اختلاف نقطه پاتې وه، یو د tensione میراث چې اوس رسمي محکمه ته لیږد شوی دی.
څونکې Castro په کیوبا کې پاتې دی، د متحده ایالاتو حکومت د هغه د استرداد (extradition) یا په غیاب کې د محاکمې ننګونې سره وړاندام面对 دی. دا تورونه د ادعای شویو جرمونو د رسمي قانوني ریکارډ په توګه کار کوي او د پخواني ول predsident نړیوال سفرونه محدودوي، ځکه هر ډول سفر هغه هیواد ته چې د متحده ایالاتو سره یې د استرداد تړون لري، کولی شي د هغه د গ্রেপ্তار سبب شي [3].
“DOJ یو تورلیک اعلان کړی چې پکې Castro پر قتل او توطیې تورن شوی دی.”
دا تورونه د تاریخي بشري حقونو د سرغونولو او د بهرنیو مشرانو د نظامي تهاجم په اړه د متحده ایالاتو د کورنیو محکمو د کارولو په لور یو بدلون ښيي. د 'قوماندې مسؤلیت' باندې د تمرکز په Procuration سره، متحده ایالاتو هڅه کوي چې د ټیټ پویا سربارانو د کړنو او د سیاسي اشرافو د নির্দেশونو ترمنځ خالي ځای پوره کړي، چې احتمالا د راتلونکي لپاره د بهرنیو چارکوارانو د دولتي سازمان شوو تاونتیاوو د تورونو لپاره یو precedente رامینځته کړي.
