د روسی部队و لخوا د 2024 کال د جون ۷ نیټې په ورځ په چرنوبیل ممنوعه زون کې د هستیاي کثافاتو د ذخیرې پر یو مرکز برید وشو [1].
دا برید د یوې داسې لوړ خطرې سیمې په وړاندې شوی چې radioactive مواد پکې ذخیره کېږي، چې دې کار د چاپیریال د احتمالي ککړتیا او د ممنوعه زون د ثبات په اړه اندیښنې پیدا کړې دي. داسې اقدامات د روانې جګړې پر مهال د هستیاي पायाڼو اړوند خطرونه ډیروي.
راپورونه وايي چې د پېښې وروسته په یاد ځای کې د وړانګو (radiation) کچه په عادي حدودو کې پاتې ده [1]. سره له دې چې د وړانګو لوستنې اوسمهال ثابته دي، خو د مرکز طبیعیت هر ډول kinetik برید یو لوړ خطر لرونکی پیښه ګرځوي. د International Atomic Energy Agency (IAEA) متخصصانو ویلي چې دوی به د زیانونو د رسمي ارزونې لپاره د یاد ځای لیدنه وکړي [1].
پریزیډنت Volodymyr Zelensky وویل چې دا برید د اوکراین پر وړاندې د ترهور د یوې پراخې کمپاین برخه و [1]. د اوکراینan رهبرۍ ویل چې د دې بریدونو هدف د هستیاي катастроفي په ګواښولو سره پر نړیوالې ټولنې فشار راوړل دي [1].
د دې برید د ستراتیژیک هدف په اړه مختلف نظرونه شته. ځینې تحلیلګارانو ویلي چې د هستیاي کثافاتو پر ځای برید په راتلونکي کې د هستیاي برید د یو حقیقي ګواښ ښکاره کوي [1]. نور راپورونه وړاندیز کوي چې که څه هم روسیې مختلفې کنونیونل او غیر کنونیونل وسلې کارولې دي، خو تر اوسه یې هستیايي وسلې نه دي کارولې [2].
د IAEA پلان شوې لیدنه د ذخیرې مرکز د جوړښت د integrity د تایید لپاره خورا مهمه ده. دا ایجنسی به معلومه کړي چې آیا برید د کثافاتو د تویې سبب شوی، یا هغه containment سیسټمونه چې د خطرناک کثافاتو د جلا کولو لپاره کارول کېږي، زیانمن شوي دي [1].
“راپور ورکول شوی چې د وړانګو کچه په عادي حدودو کې پاتې ده”
د هستیاي کثافاتو د مرکزونو هدف ګرځېدل د چرنوبیل ممنوعه زون لپاره د خطر په پروفایل کې یو بدلون ښيي. که څه هم د وړانګو کچه نه ده لوړه شوې، خو دا پېښه د خطرناک کثافاتو د ځایونو د کنونیونل نظامي بریدونو وړاندې زیان منونکي حالت څرګندوي. د IAEA مداخلت اړین دی ترڅو د یو ځانګړي ځای حادثه په یوې پراخې چاپیریالیزې بحران بدلېدو څخه منع شي.
