د هاروارډ فزیک پوه او یو اشپز په Royal Institution کې د پخولو ساینس څېړنه کوي

د هاروارډ فزیک پوه David Weitz او د Sorted Food وړاندې کوونکی Ben Ebbrell په لندن کې د ورځنیو پخولو د ساینسي اصولو په اړه یوه سخرانی وړاندې کړه ^[1].

دا وړاندې کول د اکادمیک فزیک او د پخولو عملي کړنو ترمنځ خالي ځای ډکوي او ښیې چې څنګه مولیکولي تعاملات د عامو خوړو جوړښت او ثبات ټاکي.

دا مراسم چې د “The Science of Cooking” (د پخولو ساینس) تر عنوان لاندې وو، د 18 اپریل 2026 کال په Royal Institution کې ترسره شول ^[1]. Weitz او Ebbrell له دې فرصت څخه د پخلنځي د پټو میکانیزمونو ښکاره کولو لپاره ګټه اخیسته، چې په ځانګړې توګه یې د emulsions او foams (کومک او کف) فزیک ته تمرکز وکړ.

د سخرانۍ یو اصلي محور د مایونیز غټېدل وو. وړاندې کوونکو د emulsification پروسه تشریح کړه، چیرې چې غوغا او اوبه — چې په طبیعي توګه یو بل ردوي — د یو emulsifier په واسطه یوځای کیږي ترڅو یو باثبات او کریمی جوړښت رامینځته کړي ^[1].

دغه جوړې د مېرانګ (meringue) چلند هم څېړلو. د دې تحلیل په لهجه چې څنګه هوا د هګۍ د سپینې پروټینونو کې بند پاتې کیږي، دوی ښودله چې څنګه میخانیکي تحرک یو مایع په یو سخت کف (foam) بدلوي ^[1]. دا پروسه په খাদ্যي ساینس کې د surface tension او protein denaturation رول روښانه کوي.

له خوږو او چټنیو خوړو پرته، سخرانۍ د martini فزیک هم وڅېړلو ^[1]. په بحث کې په تفصیل سره ووویل چې څنګه مختلف اجزا د څښاک viscosity (کثافت) او خوند باندې اغیزه کوي، چې دا ښیې چې حتی ساده cocktails هم سختو فزیکي قوانینو ته غاړه ایسي.

د Weitz د فزیکس شالید او د Ebbrell د خوړو په اړه د رسنیزو تجربو په ترکیب کولو سره، د دې سخرانۍ هدف دا و چې پیچلې ساینسي مفاهیم د عامو خلکو لپاره لاسرسی وړ کړي ^[1]. په وړاندې کولو کې ټینګار وشو چې پخول په اصل کې د کیمیاوي عکس العملونو او فزیکي بدلونونو یوه سلسله ده چې د ساینس په واسطه وړاندوینه او کنټرول کیدی شي.