د زلزلو او ټیکټونیک پلیټونو د حرکت ساینس

زلزلې ناڅاپې د ځمکې لړزې دي چې د ټیکټونیک پلیټونو د سرحدونو د حرکت له امله رامنځته کیږي [1, 2].

د دې seismik پېښو پوهېدل د disasters لپاره د تیاری په برخه کې خورا مهم دي، ځکه چې د Accumulated انرژۍ خوشې کول کولای شي په لوړ خطر لرونکو زونونو کې پراخ تخریب او د ژوند загу tổnونه رامنځته کړي.

Seismic فعالیت هغه وخت رامنځته کیږي کله چې ټیکټونیک پلیټونه حرکت کوي او فشار جوړیږي او په پای کې د seismic انرژۍ په بڼه خوشې کیږي [1, 2]. دا پروسه معمولاً د دې پلیټونو په څیکو کې رامنځته کیږي. Javier Arciga ویل: "زلزلې معمولاً د ټیکټونیک پلیټونو په څیکو کې رامنځته کیږي" ^[1].

ځینې سیمې د خپل جغرافیایي موقعیت له امله له لوړ خطر سره وړاندام کوي. د Al Jazeera په یوه relatório کې ویل شوي چې Central America په یوه خورا فعال ټیکټونیک سرحد باندې موقع کومه، چې دا یې د زلزلونو وړاندې په ځانګړي ډول زیانمنه کوي ^[2]. په ورته ډول، د Outlook India په یوه relatório کې ویل شوي چې Venezuela د جنوبي امریکا په یو له فعالو ټیکټونیک سرحدونو څخه په یو ځای کې موقع کومه، چیرې چې د لویو پلیټونو ترمنځ مسلسل حرکت پیاوړې زلزلې په تکراري ګواښ بدلوي ^[2].

د دې حرکتونو فزیکي اغیزې د magnitude له مخې توپیر لري. وروستۍ relatórioګانې د داسې پېښو شدت ته اشاره کوي، په شمول د یوې 7.5 magnitude زلزلې چې د USGS لخوا راپورټ شوې ^[4] او یوه بله پېښه چې لږ تر لږه 32 کسان یې ووژل ^[1] او لږ تر لږه 700 کسان یې ټپمن شول ^[1]. په نورو سیمو کې کوچنۍ لړزې رامنځته کیږي، لکه په متحده ایالاتو کې د Northern California په شمالي برخه کې یوه 5.6 magnitude زلزلې ^[3].

دا پېښې ښیي چې د ځمکې crust څنګه په مسلسل بدلون کې پاتې کیږي. د پلیټونو ترمنځ تعامل—که دوی یو بل ته slid شي یا ټکر شي—د پایله لرونکو لړزو شدت ټاکي. کله چې د پلیټونو ترمنځ friction مات شي، د پایلې انرژۍ څپه د epicenter څخه بهر ته خپریږي او د ځمکې سطح لړزوي.