د سټاکهولم نړیوال د سولې څېړنیز ইনস্টিټوټ (SIPRI) خبرداری ورکوي چې څرنګه نړیواله سوله لا هم د ترلاسه کولو وړ نه ده، نو اټومي وسلې بېرته راګرځي.
دا tendência د اټومي خطرونو د یوې نوې او لوړې دورې پیل ته اشاره کوي. د اټومي deterrence تګلارې ته تکیه ښیې چې د سولې د ساتنې لپاره ډیپلوماټیکې هڅې ناکامې شوې دي، چې له امله یې دولتونو د وسلو د کمولو پر ځای پوځي ځواک ته لومبیتوب ورکړی دی.
د ۲۰۲۴ کال په مارچ کې خپر شوې یوې تحلیلې مطابق، حکومتونه د خپلو ګټو د تضمین لپاره په زیاتډه کچه د اټومي deterrence تګلارو ته تکیه کوي [1]. دا بدلون په ځانګړې توګه په هغو هېوادونو کې څرګند دی چې اټومي وسلې لري، په tym کې امریکا، روسیه، چین، فرانسه او متحده ملکري (UK) [2]. SIPRI وویل چې د وسلو د کنټرول د تړونونو کمزوري کېدل او دا تصور چې سوله ترلاسه کول ناممکنه ده، د دې پراختیا لامل ګرځي [2].
په ۲۰۲۳ کال کې نړیوال ذخایر ۱3,080 اټومي سرکښو (warheads) ته ورسېد [1]. دا د ۲۰۲۲ کال په پرتله ۲ سلنه زیاتوالی ښیې [3]. د دې وسلو تمرکز لا هم په ډېره توګه غیر متوازن دی، چې امریکا او روسیه د نړۍ د اټومي سرکښو تقریباً ۹۰٪ په خپلو لاسونو کې لري [4].
SIPRI وویل چې د نړیوالو وسلو د جوړولو دا intensification د یوې ناثابته نړیوالې چاپمنې په ځواب کې دی. لکه څنګه چې د لویو ځواکونو ترمنځ باور کمېږي، د deterrent په توګه د وسلو د ساتلو یا زیاتولو incentive ډېریږي، چې دا یو د escalation (توندوالي) چوکاټ رامینځه راولي.
په راپور کې ټینګار شوی چې اوسنی مسیر نړۍ د اټومي disarmament (وسلو د ختمولو) هدف څخه لیرې وړي. څرنګه چې تقلیدي ډیپلوماسي د دې پراختیا په مهار کولو کې ستونزه نیسي، د دې وسلو د اتفاقي یا قصدي کارولو خطر زیاتېږي، ځکه چې ډېر دولتونه اټومي وړتیاوې خپلې اصلي امنیتي ستراتیژیو ته ځای پر ځای کوي [1].
“اټومي وسلې بېرته راګرځي ځکه چې سوله لا هم د ترلاسه کولو وړ نه ده”
د اټومي deterrence بیا راژېviewDidLoad ښیې چې د سړې جګړې وروسته د امنیتي جوړښتونه تخریب شوي دي. کله چې هېوادونه د وسلو د کنټرول تړونونو پر ځای اټومي پراختیا ته لومبیتوب ورکوي، نړیوال حفاظتي شبکه کمزورېږي، چې دا احتمال زیاتوي چې سیمه ییزې جګړې په اټومي ټکرونو بدل شي.
