سومالی لېند په ۱۹۹۱ کال کې [1] په شمالي-لوېست سومالیا کې د دیکتاتور سیاد باره (Siad Barre) د نظام له رانژغلې وروسته خپله خپلواکي اعلان کړه [1].
دا بدلون په یوې داسې سیمه کې د ستا او ثبات د رامنځته کولو لپاره یو مهم کوشش دی چې تاریخي ډول د جګړو په نښو标记 شوې ده. که څه هم دا لمنه د یو فعال دولت په توګه کار کوي، خو د رسمي نړیوالې پیژندنې د نشتوالي له امله په افریقا کې یو استثنا پاتې کیږي.
په می ۲۰۲۱ کې، د دې سیمې ۳۰مې کلیزې لمانځنه وشوه [2]. دې مهمې टپې د هغې د اداري جوړښتونو د دوام څرګندونه وکړ، چې له ۱۹۹۰ لسیزې پیلاو څخه موجود دي. دا لمنه د ۴ ملیونو نفوس مېدنې ده [3] او د ځمکې مساحت یې د Uruguay د کچه سره یو شان دی [4].
د ARTE د یوې راپور مطابق، دا سیمه یو پخوانی برتانویي کالونۍ وه چې اوس یې خپل جامع دولتي سیسټم جوړ کړی دی. راوي وویل چې دا لمنه حکومت، پوځ، پارلમેન્ટ او تاسیس شویې ادارې لري [5]. دا سیسټمونه سیمې ته اجازه ورکوي چې خپلې داخلي چارې د سومالیا د مرکزي حکومت څخه خپلواخ اداره کړي.
د جلا کېدو تحریک د سیاد باره د سقوط څخه وروسته پیل شو، کله چې په شمالي-لوېست کې مشرانو وغوښتل چې ځان د پراخې سومالیایي دولت له ناثباتۍ څخه لرې کړي [1]. دوی د خپلو سرحدونو او حکومت کولو په تاسیسولو سره هدف دا درلود چې د خپلو وګळ्या لپاره یو خونخلاص محیط رامینځته کړي.
سره له دې چې په ملګرو ملکونو کې څوک نلري، خو دا سیمه خپله پوځي او قانوني ادارې چلوي. په تېرو څو لسیزو کې ترلاسه شوی ثبات د دې لپاره چې خپل ځانونه د خپلواکۍ په لور ته وړاندې کړي، اصلي دلیل ګڼل کیږي.
“سومالی لېند په ۱۹۹۱ کال کې د دیکتاتور سیاد باره د نظام له رانژغلې وروسته خپله خپلواکي اعلان کړه.”
د سومالی لېند حالت د 'de facto' (واقعي) او 'de jure' (قانوني) دولت کې دي خالي ځای ښیي. که څه هم دا د یو دولت اصلي ځانګړتیاوې لري — لکه ځمکه، نفوس او فعال حکومت — خو د نړیوالې ډیپلوماټیکې پیژندنې نشتوالی د رسمي نړیوالې تجارت او امنیتي تړیکو کې د ګډون وړتیا یې محدوده کوي، چې له امله یې په یو جیوپوټیکي معلقتي حالت کې پاتې کیږي.
