SpaceX شرکت د جمعې په ورځ، ۲۲ مای ۲۰۲۶، په ټیکساس کې له خپل مرکز څخه خپل ترټولو لوی او ځواکمن Starship راکټ روان کړ.
دا پرواز د NASA لپاره یو مهم ګام دی، ځکه چې دا اداره د ستورو څیړونکو (astronauts) د سپوټکۍ ته د بیروته کولو او د مریخ راتلونکو ماموریتونو د ملاتړ لپاره په دې وسیلې تکیه کوي.
دا ماموریت د Starship سیسټم ۱۲م آزمایشی پرواز [1] و. راکټ د ټیکساس د Boca Chica نږدې له SpaceX مرکز څخهThousands روان شو، چې په کې د космиي سیند یو ورژن کارول شوی چې تر نن ورځې پورې ترټولو پیاوړی ورژن بلل شوی [2], [3]. که څه هم ځینې راپورونو دې وسیلې ته د "V3 megarocket" نوم ورکړی، خو نورو سرچینو یې یوازې د Starship ترټولو لوی ورژن म्हणून پیژندلې [4], [5].
د Starship پراول د Artemis پروګرام لپاره مرکزي اهمیت لري. NASA د سپوټکۍ په سطحې باندې د انسانانو د دوامداره حضور لپاره یو باوري او لوړ ظرفیت لرونکي د ښالوندې سیسټم ته اړتیا لري. د دې ځانګړي ورژن لوړ ځواک او کچه د لګند (payload) د ظرفیت زیاتولو او د ژور فضا سفر پر مهال د باوري کیفیت د ښه کولو لپاره ډیزایین شوې ده.
SpaceX د چټکې آزمایشي پروازونو له لارې په ډیزاین کې پر تغیراتو کار کوي. شرکت د راکټ د پرمختللو او ځواکمنو ورژنونو په روانولو سره غواړي چې د ناکامۍ ټکي پیژني او تر هغه چې د چاپار ماموریتونه پیل شي، د تودوخې ډال (heat shield) او د 추진 (propulsion) سیسټمونه اصلاح کړي. د ټیکساس د پرواز مرکز د دې حساسو ازمایښتونو لپاره اصلي مرکز ګرځیدلی، چې انجینرانو ته اجازه ورکوي په ریښتنی وخت (real-time) کې د prestasiation څارنه وکړي.
مسؤلینو تر اوسه د جمعې ورځې د پرواز بشپړ ټیلمټري (telemetry) معلومات نه دي خپور کړي. د دې ازمایښتونو بریا د سپوټکۍ د موندلو د راتلونکي پړاو مهالواره ټاکي، ځکه چې وسیله باید ثابته کړي چې کولی شي د مداري پرواز او大气 reentry (اتموسفیر ته بیروته کیدو) سختۍ پرته له کومې لویې катастроفي ناکامۍ څخه وګزاري [2].
“SpaceX ترټولو لوی او ځواکمن Starship روان کړ”
د Starship د یو لوی او ځواکمن ورژن ته لیږد ښيي چې SpaceX د پرواز څخه د ساده ثبات څخه تیر شوی او د سیارګانو د استعمار لپاره اړین د درنو لګندونو (heavy-lift) اړتیاو ته روان دی. څرنګه چې د NASA د سپوټکۍ مهالواره له دې تجهیزاتو سره تړلې ده، نو د دې 'پیاوړیو' ورژنونو بریا په مستقیم ډول د Artemis ماموریتونو د امکان وړ کیدو پر وړاندې اغیزه لري.
