د Stanford University د computer science زده کوونکي په زیاتډه کچه خپلې درجې ځنډوي یا یې پرېږدي ترڅو د generative AI startups پیل کړي [1, 2].
دا تمایل په اکاډمیکو لومبیتوبونو کې یو بدلون ښيي، چیرې چې د AI بازار ته اړوند سمدستي مالي ګټې د یوې اکاډمیکې درجې له اوږدماحله ارزښت څخه زیاتې دي. دا د پوهنځۍ دننه د داسې یوې کلتور ته اشاره کوي چې شاید د دودي علمي لاسته راتګونو پر ځای د hype-driven entrepreneurship ته لومبیتوب ورکوي.
دا حرکت د venture funding په زیاتوالي او د هغو فرصتونو له امله پاتې شوی چې د AI ساحې ته ننوځونکو ته شته. ځینې څارونکي دا چاپیریال د پوهنځۍ د "ترټولو بد غریزې" فعالولي بولي او حریصۍ او د چټکې تجارتي کولو په لور تېزۍ ته اشاره کوي [1, 2].
Nicholas Bloom، چې په Stanford کې د economics پروفیسور دی، ویل یې: "دا د ۲۰۰۰ میلادۍ لمرۍ د پیلاوچیو کلونو ته د یو ډول ستونزې یا بیرته ګرځېدو په څېر ښکاري" [2]. د هغه دا څرګندونه د dot-com bubble سره یو تړاو لري، چیرې چې تخمیني پانګونې ډېرو خلکو مجبور کړل چې د چټکې ثروې په هیله رسمي زده کړې پرېږدي.
د بازار ته د چټکې ننوتلو فشار حتی د هغو کسانو په مینځ کې هم څرګند دی چې 졸업 ته نږدې دي. د Anthropic یو انجینر چې خپل نوم نه غواړي، ویل یې چې ځینې زده کوونکي یوازې څو اونۍ د فراغتیا څخه لرې وو او اندېښنه یې درلوده چې د فرصت خپل کړکۍ به له لاسه ورکړي [1].
د دې پروژو په اړه د علاقې کچه د کمپس په مراسمو کې لیدل کیږي. په دې وروستیو کې د Anthropic د یو انجینر په لکچر کې تقریباً ۱۰۰ زده کوونکي ګډون وکړ [1].
د درجو د پرېښودلو دا نمونې د ۲۰۲۶ کال د اپریل او مای په میاشتو کې په راپورونو کې ښکاره شوې [1, 2]. که څه هم پوهنځی د تخنیکي نوښتونو مرکز پاتې کیږي، مګر اوسني حالت ډیپلوما ترلاسه کولو او د AI د 'طلا د لټون' (gold rush) ترمنځ یو ډول کړav ایجاد کړی دی.
“"دا د ۲۰۰۰ میلادۍ لمرۍ د پیلاوچیو کلونو ته د بیرته ګرځېدو په څېر ښکاري."”
د یوې لوړې کچې ادارې د زده کوونکو لخوا د درجو څخه تېرېدو اراده د AI بازار د سمدستي نقدیا (liquidity) په اړه د لوړ اعتماد څرګندونه کوي. دا بدلون ښيي چې شاید د صنعتي venture capital اعتبار د computer science په برخه کې د رسمي اکاډمیکې درجې څخه ډېر قوي شي، چې داکې کولی شي د اکاډمیا او تخنیکي کاري ځواک ترمنځ تقلیدي اړیکه بدله کړي.
