امریکا او ایران د خلیجي هیوادونو سره په هماهنګۍ کې دي ترڅو د هرمز تنگې (Strait of Hormuz) کې ثبات وساتي، چې د نړۍ د تېلونو تر ټولو مهمه ستره لاره ده.
څوم چې دا اوبایۍ لاره د فارسي خلیج د تېلونو د لویې برخې لپاره یوازینۍ سمندري لاره ده، نو هر ډول ګډوډي به سمدستي پر نړیوالو انرژيي توکي او قیمتونو اغیزه وکړي. دا تنګه لاره ایران له عمان د مسندم نیمجزیرې څخه جلا کوي او د نړیوالې تجارت لپاره د یوې مهمې رګي لارې په توګه کار کوي.
دا تنگه تقریباً 21 مایل عرض لري [1]. د دې لارې له لارې هر ورځ د تېلونو میلیونونه بیرلونه تېرېږي [2]. د خپل جغرافیایي وضعیت له امله، دا اوبایۍ لاره د تېلونو د یوې Kritikal chokepoint په توګه ګڼل کېږي، چې نړیوال اقتصاد د سیمې د ناثباتیت وړاندې حساس کوي.
پدې وروستیو ډیپلوماټیکو پرمختګونو کې د امریکا او ایران ترمنځ یو تفاهمي یادښت (MoU) شامل دی. دا تړون د 300 ملیارډو ډالرو د بیا reconstruction فنډ شاملوي [3]. سربېره پر دې، شرایط د търکاوو لپاره د تجارتي کشتیو 60 ورځې وړیا تېرونه تضمینوي [4]. په دې اقداماتو کې د عمان او متحده عربي اماراتو په ګډه د سیمه ییزو شریکانو سره همکاري شاملې ده.
سره له دې تړونونو، د دې لارې اوږد مهاله امنیت لا هم د بحث نقطه ده. ځینې راپورونه وړاندیز کوي چې ایران اوس کولی شي د امریکا سره د تړون له مخې په ازادۍ تېلونه پلوري. خو نور تحلیلګر وايي چې د MoU شتون سره سره د تنگې د دوامداره خوندیتوب په اړه شکونه لاهم شته.
سیمه ییز ثبات د دې نازکو تړونونو په وړاندې تړلی دی ترڅو د اوبایۍ لارې د تړلا مخنیوی وشي. امریکا د ترانزیټ د فیسونو څارنه او د ټولو خواړو د ټاکل شویو امنیتي پروتکولونو ریوایېت ته دوام ورکوي ترڅو د نړیوالې عرضه د کمښت څخه ډډه شي.
“دا تنگه تقریباً 21 مایل عرض لري”
د نړۍ د تېلونو د یوې لویې برخې لپاره د یوې 21 مایلو اوبایۍ لارې باندې تکیه په نړیوال امنیت کې یو سیسټماتیک کمزوري رامنځته کوي. که څه هم د 300 ملیارډو ډالرو د بیا reconstruction فنډ او د ترانزیټ تضمینونه لنډمهاله ثبات وړاندې کوي، خو د اوږد مهاله امنیت په اړه متضاد نظریات ښيي چې د هرمز تنگه لا هم د ایران لپاره یو اصلي geopolitical leverage point پاتې کیږي.
