څیړونکو موندلې چې د Tyrannosaurus rex کوچني مخني غړي د یو تکاملیاوي توازن پایله وه، ځکه چې د دې سرټوپه (skull) لویې شوې [1].
دا موندنه د پالیونټولوژۍ (paleontology) د یوې له تر ټولو پاتې شوو پېژندنیو څخه د یوې بیولوژیکي تشریح وړاندې کوي. د دې په پوهیدو سره چې ولې دا غړي کوچن شول، ساینسستانان کولی شي په ښه توګه reconstructed کړي چې دا لوړ پوړی شکارکونکی څنګه ښکار کول او له خپل چاپېریال سره یې څنګه تعامل کاوه.
دا څیړنه، چې د 2026 کال په می میاشت کې خپره شوې، د 85 د theropod ډیناسورونو د ډولونو یو پرتلهیز تحلیل پکې شامل و [1]. د اډینبرګH (University of Edinburgh) پوهنتون او نورو ادارو د ډاکټر John Hutchinson په څارنې لاندې ټیم په دې ډولونو کې یو ثابت نمونې (pattern) وموندله. لکه څنګه چې سرټوپې اندازه زیاته شوه او څاڅو ډېر قوي شول، مخني غړي د اوږدوالي له اړیکې څخه کم شول [1].
Hutchinson وویل: "سر د لاسونو ځای PrintWriter نیول — لکه څنګه چې سرټوپه لوی شوه، مخني غړي کم اړین شول" [1].
دین اناتومیکي بدلون T. rex ته اجازه ورکړه چې یو لوی سرټوپه رامنځه کړي چې د هرمنې ووژونکي ځواک وړتیا درلوده. یو پوره grown شوی T. rex 40 پښو اوږدوالی درلود [2]. د دې څاڅو ځواک د یو شیر په پرتله درې пъانۍ زیات و [2]. څرنګه چې سر د ښکار نیولو او وژلو لپاره اصلي وسیله شوه، نو لاسونه بې کاره شول او د نسلونو په تېرېدو سره کوچن شول [1].
Rayfield وویل: "زموږ د 85 د theropod ډولونو تحلیل د مخنیو غړو د اوږدوالي او د سرټوپې د اندازې ترمنځ یوه واضح معکوسه اړیکه ښیي" [1].
که څه هم دا څیړنه په ښکار کې د سرټوپې رول باندې ټینګار کوي، خو د غړو د پاتې ګټې په اړه نور نظرونه هم شته. ځینې څیړنې وړاندیز کوي چې شاید لاسونه د جوړې کولو یا د ملګرو نیولو لپاره کارول کېدلی وي [3]. خو د 85 تحلیل شویو ډولونو معلومات ښيي چې د دې کموالي اصلي علت د سر د غالبیت زیاتوالی و [1].
“"سر د لاسونو ځای نیول — لکه څنګه چې سرټوپه لوی شوه، مخني غړي کم اړین شول,"”
دا څیړنه د T. rex د اناتومي پوهه د یوې تصور شوې کمبود څخه د یو ځانګړي تطابق (adaptation) لور ته اړوي. دا وړاندیز کوي چې تکاملیاوي فشار د ګټې (efficiency) په ګټه دی؛ کله چې سرټوپې د ښکار د ختمولو لپاره کافي ځواک ترلاسه کړ، نو د لویو مخنیو غړو د ساتلو لپاره اړیکې شوې انرژي د ګټې پر ځای یو بیولوژیکي زیان وګرځیده.
