ولسمشر ډونالډ ټرمپ په سهاره، د 2026 کال د جون ۲ نېکې [1] یو изпълي حکم لاسلیک کړ، چې پکې د AI شرکتونه اړوسال شوي چې پریکاره حکومت ته د پرمختللو ماډلونو ته د وخت دسترسی (early access) ورکړي.
دا ګام د متحده ایالاتو د حکومت لپاره یو مستقیم نظارتي میکانیزم رامینځته کوي ترڅو د نوو ټیکنالوژیو امنیتي risk-ونه تر هغه چې عام公众 ته ورسېږي، ارزیونه کړي. د وخت دسترسی په ترلاسه کولو سره، اداره ټلاؤڅه کوي چې د ملي امنیت کمزورۍ предотвраع کړي او ډاډ ترلاسه کړي چې دولت کولی شي د تر ټولو نويو وسیلو په کارولو سره د ګواښونو مقابله کړي.
دا حکم د Attorney General ته لارښونه کوي چې د AI اړوند جرمونو تعقیب او سزا ورکولو ته لومبیتوب ورکړي [2]. دا قانوني تمرکز د ادارې د هغې هڅو سره ملګری دی چې په ټیکنالوژۍ کې رقابتي برتري وساتي او په عین وخت کې د چټکې پراخوالي فطري risk-ونه اداره کړي.
د حکم له مخې، هدف دا دی چې "ډاډ ترلاسه شي چې تر ټولو غوره او خوندي ټیکنالوژي په چټکۍ سره د هر ډول ګواښونو د مخنیوي لپاره چې زموږ هیواد ته وړاندې کیږي، ځای پر ځای شي" [3]. ادارې وویل چې که څه هم AI کولی شي امریکا پیاوړې کړي، مګر پرته له حکومتي نظارت څخه دا د پام وړ risk-ونه رامینځته کوي [4].
دا حکم په ځانګړي ډول پر هغو پرمختللو ماډلونو تمرکز کوي چې کولی شي سیسټمیک امنیتي risk-ونه رامینځته کړي [2]. ادارې وویل چې دا حکم د Kritikal Infrastructure، په ګډون د سیمه ییزو بانکونو او روپټالو د AI محور ګواښونو څخه د ساتنې لپاره ډیزاین شوی دی [5].
د دې حکم د وضعیت په اړه راپورونه متضاد دي. سره له دې چې ځینې سرچینې د جون ۲ نېکې پر لاسلیک ټینګار کوي [1]، نورو راپورونو suggested کړل چې دا حکم د دې اندیښنې له امله چې داسې مقررات ممکن اقتصادي ودېe خنډ شي، بهرې کړی یا ځنډ شوی دی [6, 7]. خو اصلي لارښونه د ملي امنیتي risk-ونو د کمولو لپاره د حکومتي نظارت پر اړتیا تمرکز کوي [4].
“"AI به متحده ایالات پیاوړي کړي مګر پرته له حکومتي نظارت څخه دا د ملي امنیت یو risk هم رامینځته کوي"”
دا اجرای حکم د مصنوعي استخباراتو (AI) لپاره د 'لومړی امنیت' (security-first) کړنلارې ته یو بدلون ښيي، چې د خصوصي سکتور د پراختیا د نامحدود سرعت پر ځای د دولتي نظارت ته لومبیتوب ورکوي. د ماډلونو ته د وخت دسترسی په اړو کولو سره، د متحده ایالاتو حکومت هڅه کوي چې پرمختللي AI د یوې 'دوه اړیزې ګټې' (dual-use) ټیکنالوژۍ په توګه چلونه کړي—لکه د هسته یا بیولوژیکي agent-ونو په څیر—چې چیرې د احتمالي تباہونکي ناوړه ګټې اخیستنې له امله د پراخ dispersal څخه وړاندې حکومتي څېڅنه او تایید اړین دی.
