د ایران د هستяيي پروګرام په اړه امریکا او متحدین د روسیه او چین سره په ټکر کې دي

امریکا او د هغې متحدین په متحده ملتونو کې د ایران د هستяيي پروګرام د وضعیت په اړه له روسیه او چین سره په ټکر کې دي.

دا ډیپلوماټیک وړاندې په داسې حال کې رامنځه کېږي چې نړیوال اندیښنې زیاتېږي چې ایران ممکن هستяيي وسلې جوړې کړي، چې داکې خبره ممکن د نورو نظامي عملیاتو یا یو پراخ سیمه ییزې جګړې ته لاره پرانیزي.

د دې شخړې په مرکز کې د International Atomic Energy Agency لپاره د امریکا لخوا مسودې شوې یوه پریکړه (resolution) ده. دا پریکړه غوښتنه کوي چې د ایران چارواکي د هغو هستяيي ځایونو په اړه ځانګړې معلومات وړاندې کړي چې د بمبونو هدف ګرځیدلي دي. دا ګام د امریکا د هغې ادعاوو څخه وروسته راغلی چې په دې کې ویل شوي چې وروستیو حملو د ایران هستяيي وړتیاوې له منځه وړلې دي ^[3].

خو د زیانونو کچه لاهم د بحث نقطه ده. سره له دې چې ځینې راپورونه ښيي چې دا پروګرام له کاره څخه ګټه اخیستنه نشي کولی، IAEA راپور ورکړی چې د جګړې له پیلاو څخه تر اوسه د ایران په هستяيي پروګرام کې هیڅ لوی بدلونونه نه دي شوي ^[2].

د اسراییلو او امریکا چارواکو The Jerusalem Post ته ویلي چې دوی په Isfahan، Fordow او Natanz کې ځایونه څاري، چیرې چې د دوی په words "د خاورو لویې تالونه یورانیوم پوښلی دی" ^[1]. د تخریب دې ادعاوو ته د 2025 کال د جون ۲۲ نیټې د Satelite عکسونه ملاتړ کوي، چې د امریکا د حملو څخه وروسته د Fordo د سونګ nhiên مرکز کې غوړې ښکاره کوي ^[1].

دا tensione نیویارک کې د UN څارګاه ته هم رسیدلې، چیرې چې امریکا او اسراییلو د روسیه او چین له مخالفت سره وړاندې دي. دې هیوادونو د نورو معلوماتو ښکاره کولو یا د تهران پر وړاندې د سزاګانو پریکړو په وړاندې مقاومت کړی. دا ډیپلوماټیک کړکېو د 2026 کال د جون ۲۱ نیټې د Geo News په Jirga پروګرام کې په څرګند unleashing شو، چې د اوسنیو مذاکراتو د لوړو خطرونو تحلیل یې کړی و ^[3].

کله چې امریکا د شفافیت لپاره فشار own کوي، د استخباراتي راپورونو او د IAEA د موندنو ترمنځ تفاوت یو ناڅ稳定 محیط رامینځه راوړي. امریکا ادعا کوي چې د هغې نظامي ستراتیژۍ په بریالیتوب سره د ایران وړتیاوې کمې کړې دي، خو د IAEA لخوا د بدلونونو نشتوالی د یوې پیاوړې زیربنا په اړه اشاره کوي.