د امریکا د انرژۍ وزارت د سړې جګړې د اضافي پلوتونیوم او هستяيي کثافاتو د ریکایکلینګ او په ریکټورونو کې د کرودن لپاره търڅاريزې پروګرامونه وړاندې کوي.
دا اقدام د پخوانیو کثافاتو په کمولو او د کورنۍ د کرودنو د تامیناتو په ترلاسه کولو سره د یوې څرخېزې هستяيي اقتصاد (circular nuclear economy) رامنځته کولو هدف لري. د وسلهوالو تخنیکي موادو د بیا کارولو له لارې، امریکا هڅه کوي چې پر بهرنیو انرژیو خپل تړاو کم کړي او د موجود ذخایرو ګټه最大限ه کړي.
د ملي لابراتوارونو او نوو شرکتونو، په ځانګړې توګه د Oklo سره په ګډه، حکومت د هغه पाया جوړولو په حال کې دی چې اړین دي ترڅو خطرناک کثافات په ګټورې انرژۍ بدل کړي. د انرژۍ وزارت د Surplus Plutonium Utilization Program پنځه شرکتونه د پرمختللو خبرو اترو لپاره غوره کړي دي [3] ترڅو دا търڅاريزې پروګرامونه وړاندې یوسي.
د ریکایکلینګ په برخه کې تخنیکي پرمختګونه د دې ستراتیژۍ اصلي محور دي. ځینې راپورونه ښيي چې د امریکا یو هستяيي ریکایکلینګ پلانټ کولی شي د يورانيوم له کرودنو څخه 100 ځله ډیره انرژي ترلاسه کړي [1] په پرتله چې د دودیزو طریقو ګټه ترلاسه شي. دا وړتیا په هیواد کې د هستяيي موادو د مدیریت په برخه کې یو لوی بدلون ښيي، چې له اوږد-مودتني ذخیرې کولو څخه د فعال تولید انرژۍ لور ته حرکت کوي.
د ریکایکلینګ څخه پرته، امریکا د خامو موادو د ترلاسه کولو وړتیاګانې هم پراخیږي. په جنوبي ټکساس کې یو 20,000 ایکره in-situ recovery سایټ، چې په تېرو لس کلونو کې په امریکا کې د خپل ډول تر ټولو لوی ځای دی، اټکل کیږي چې 6.15 ملیونه پونډونه U3O8 ذخیره لري [2].
په هرصورت، دا پروګرام بې له جنجال नाही. سره له دې چې ګډونوالو شرکتونو ویلي چې دا پروسه د سړې جګړې د موادو د تلافی کولو لپاره غوره لاره ده، خو پلان د غیر proliferation (غیر منتشري) متخصصینو له خوا له سختې نقدې سره وړاندې شوی [4]. دا منتقدین د وسلهوالو تخنیکي پلوتونیوم د انتقال او پروسس په اړه اندیښنې ښکاره کوي، حتی که هدف یې د търڅارۍ انرژۍ تولید وي.
دا هڅه د هستяيي ناوو د عصري کولو او د پرمختللو ریکټورونو د ډیزاینونو د ځای پر ځای کولو یوې پراخې ستراتیژیکې فشار ته اشاره کوي چې کولی شي له دې بیا کارول شویو کرودنو څخه ګټه پورته کړي.
“ امریکا د سړې جګړې د اضافي پلوتونیوم او هستяيي کثافاتو د ریکایکلینګ او په ریکټورونو کې د کرودن لپاره търڅاريزې پروګرامونه وړاندې کوي.”
د یوې څرخېزې هستяيي اقتصاد لور ته لیږد د امریکا د انرژۍ په پالیسۍ کې یو بدلون ښيي، چې د کرودنو خپلواکي او د کثافاتو کمولو ته لومبیتوب ورکوي. د پوځي تخنیکي پلوتونیوم د ملکي انرژۍ په بدلولو سره، حکومت هڅه کوي چې په یو وخت کې دوه ستونزې حل کړي: د سړې جګړې د ذخایرو مسؤلیت او د نړیوالې يورانيوم بازار نوسانګې. خو د انرژۍ وړتیا او د غیر منتشري معیارونو ترمنځ شته ټکر دا ښيي چې د دې ټیکنالوژۍ پراخول به سخت نړیوال نظارت ته اړتیا لري ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې د ریکایکلینګ پروسې په ناپوهه ډول امنیتي خطرونه رامنځته نکړي.
