د امریکا او ایران ترمنځ جګړه د بلاکېدو او د خبرو ځنډېدو په وړاندې څلورمې میاشتې ته ورسېده

د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ مسلح جګړه د 2026 کال په می میاشت کې خپله څلورمه میاشت پیل کړه ^[2].

دا Prolonged engagement د نړیوالې انرژۍ ثبات او سیمه‌ییز امنیت ته ګواښ جوړوي، ځکه چې دواړه هیوادونه د هرمز تنگې د ستراتیژیک کنټرول په اړه د یوېH توافق ته د رسیدو لپاره مبارزه کوي. دا جګړه د امریکا او Israel لخوا پر ایران د یوې حملې څخه وروسته پیل شوه، چې په مینځنی شرق کې یې یو ناپایداره نظامي stalemate رامنځته کړه.

د امریکا ځواکونه په اوس موجوده توګه د هرمز تنگې او د هغې د شاوخوا اوبو بحري بلاکېد ساتي [1, 4]. سره له دې چې نظامي فشار شته، خو ډیپلوماټیک هڅې د واسطه‌ګرو له لارې دوام لري. دgetState Secretary Marco Rubio (R-FL) وویل چې "له ایران سره د واسطه‌ګرو په مذاکراتو کې لږ پرمختګ شوی دی" ^[3]. خو نور راپورونه د بنبستۍ (deadlock) په اړه اشاره کوي، چې ځینې چارګورو د ایران د سولې وړاندیزونه د "کثافاتو" په څیر بیان کړي او suggested کړي چې تهران لا هم د بشپړ ګټې ترلاسه کولو په لور ځي ^[6].

پریző ډونالډ ټرمپ (R) وویل چې دا جګړه "ژر به پای ته ورسېږي" ^[3]. دا 낙관ي (optimistic) لیدل کیدونکی موقف د هغو راپورونو خلاف دی چې وايي دا standoff د نويConflict او نورو شدیداتو خطر لري ^[1]. امریکا مخکې 10 ورځې انتظار وکړ چې ایران د وړاندیز شوي د سولې چوکاټ ځواب ورکړي، ترڅو وضعیت نور هم خراب شي ^[6].

د دې جګړې مالي لګښت زیاتیدونکی دی. متحده ایالاتو ته د دې جګړې لګښت 29 ملیارده ډالرو ته رسیدلی ^[5]. په داسې حال کې چې امریکا د یو ګټورې حل لارې په لټه ده، خو راپورونه ښیي چې Pentagon د ایران پر وړاندې د حملو د یوې نوې څپې لپاره تیاری نیسي ^[3].

مذاکرات fragile پاتې دي ځکه چې دواړه خواوې د پرمختګ ادعاوې کوي خو په عین حال کې نظامي تیاری ساتي. د هرمز تنگې ستراتیژیک اهمیت د جګړې اصلي نقطه پاتې کیږي، یو داسې bottleneck چې د نړۍ د تیلو د ترانزیت د یوې لویې برخې کنټرول کوي.