د ایران سره د خبرو اترو له ناکامۍ وروسته د امریکا لخوا د هرمز تنگې بحري ناباندي

امریکا د ۱۳ اپریل ۲۰۲۶ წლის په نیټه، له ایران سره د سولې خبرو اترو له ناکامۍ وروسته د هرمز تنگې (Strait of Hormuz) بحري ناباندي پیل کړه ^[1].

دا تشنج د نړۍ د تېلو د ترانزېټ د خپلو تر ټولو مهمو ټکو څخه یو ته ګواښ جوړوي، چې سمدستي یې د عرضې خطرونه رامنځته کړي او په نړولوي انرژي بازارونو کې یې سختې نوسې رامنځته کړې دي.

د دواړو هیوادونو ترمنځ ډیپلوماټیکې خبرې اترې د ۱۲ اپریل ۲۰۲۶ په نیټه پای ته ورسېدې ^[1]. د دې خبرو اترو له ټوټېدو وروسته، د امریکا پوځ د ایران پر وړاندې د فشار لپاره ناباندي فرض کړه، چې په عملي توګه یې دا تنگه وتړله ^[2].

د انرژۍ بازارونو د دې پوځي اقدام په وړاندې ژمن ځواب ورکړ. د دوشنبې په ورځ، د ۱۳ اپریل، د ناباندۍ د پیل سره د تېلو بیو تقریباً څار سلنه زیاتوالی وموند ^[3]. نورې अहوالات ښيي چې د ډیپلوماسي ناکامۍ وروسته بیای د هر بیرل لپاره له ۱۰۰ ډالرو څخه پورته shoots شول ^[2]. ځینې بازارنیکي ډیټاګانې وړاندې کوي چې په تېرو ورځو کې بیای د پنځه څخه تر اته سلنې پورې زیاتوالی کړی و ^[4].

دا نوسې د میاشتې په اوږمه کې دوام وکړ. د ۲۰۲۶ کال د اپریل په ۲۳مه، ځینې अहوالات ښيي چې د تېلو بیای د لومړنیو زیاتواليو څخه وروسته په لږه اندازه ټیټې شوې وې ^[5]. خو نورو معلوماتو ته اشاره شوې چې په دغه موده کې بیای دوام ورخوند، که څه هم په وروه تېره کچه ^[4].

د یوې وروستۍ راپور نیټې په اساس، د CET وخت د दुपاره ۱ بجې په وخت کې، WTI crude ۰.۲٪ زیات شوی و ^[4]. په سیمه کې دې ناثاباتۍ د تېلو د بیو سره په یوځای نړیوالې اسټاکونو (stocks) ته اړوند بدلونونه رامنځته کړي، ځکه چې دا بحران دوام کوي ^[6].

د هرمز تنگه، چې د ایران او عمان ترمنځ موقعیت لري، د دې تشنج اصلي مرکز پاتې کیږي. د امریکا ناباندي د ډیپلوماټیک پروسې د ټوکانو یا دیمې کېدو په ځواب کې یو مستقیم اقدام دی، چې نړیوال بازارونه یې له ډار او اضطراب څخه ډارول.