د هرمز تنگه کې د کشتۍ تګ راتګ ته د پیل سره یوځای امریکا او ایران د هستوي معایناتو پر سر اختلاف

پریزیډنت Donald Trump (R-FL) وویل چې امریکا د هستوي معایناتو په اړه د اختلافونو په کې، له ایران سره د یوې চুক্তې د لاسرسۍ وروستیو پړاوونو کې ده.

دا tensione دې محور ګرځي چې آیا تهران به د ملګرو ملتونو د هستوي معایناتو ډله هیواد ته د ننوتلو اجازه ورکوي که نه. څرنګه چې د هرمز تنگه (Strait of Hormuz) د نړیوالې انرژۍ لپاره یو criticality نقطه ده، نو هلته هر ډول بندیز یا د کشتۍ تګ راتګ کې هر ډول خنډ د نړیوالو تېلو قیمتونو په ناڅاپي ډول د لوړېدو خطر لري او نړیوال تجارت ګډوي.

په سهاره ورځ، دواړه هیوادونه د معایناتو اجازه ورکولو په اړه د ایران د ارادې په اړه لا هم د اختلافونو په حالت کې وو. که څه هم ځینې راپورونه ښيي چې د دې پرستیځې په اړه چې آیا تهران د شرایطو سره موافقه کړې که نه، اختلاف شته، خو د بهرنیو چارو وزیر Marco Rubio وویل چې د یوې موافقې په لور ځینې پرمختګ شوی دی ^[3].

Trump وویل چې هغه د ایران سره د یوې চুক্তې د চূড়ান্ত کولو لپاره د هرمز تنگې څخه د stranded کښتۍ د ایستلو لپاره امریکایي هڅلې په ارامۍ (pause) کې ساتي ^[4]. دا پریکړه د دې راپورونو څخه وروسته شوې چې 39 کښتۍ له دې تنگې څخه تېرې شوې ^[2]. خو د Radio-Canada نور تحلیلګاران وړاندیز کوي چې داسې ښکاري چې ایران په ورځ کې یوازې څو کښتۍ تېروي ^[5].

دا د کشتۍ تګ راتګ لاره، چې د ایران او عمان ترمنځ موقعیت لري، د زیاتې tensão ځای ګرځیدلې आहे ځکه چې امریکا هڅه کوي د دې خنډ کم کړي [1, 3]. بازارونو د احتمالي ډیپلوماسي خبرونو ته ژورا غبرګون وښود. د Trump له بیانیې وروسته د تېلو قیمتونه د یو میاشت څخه په ډیرهໄລ کې تر ټولو زیاتra راټیټ شول ^[6].

Trump وویل چې متحده ایالات له ایران سره د یوې চুক্তې د لاسرسۍ په "وروستیو پړاوونو" کې دي ^[2]. د دې خبرو اترو پایله به دا ټاکنه کوي چې آیا ملګرو ملتونه کولی شي د ایرانیانو د هستوي ځایونو څارنه بیرو کړي او ایا د دې تنگې له لارې د بحری ترافیک کچه بیرو عادي حالت ته راځي [1, 4].