د امریکا پرزېډنت Donald Trump او د ایران پرزېډنت Masoud Pezeshkian ستا د دې اونۍ په جریان کې د جګالې د بندولو او د Strait of Hormuz د بیا خلاصولو لپاره یو تړیکه لاسلیک کړه [1, 2].

دا تړیکه د لومړي ځل لپاره داسې یو پړاو دی چې د ۱۹۷۹ کال د اسلامي انقلاب څخه وروسته یو امریکایي او یو ایراني پرزېډنت تړیکه لاسلیک کړي [5]. د دې ډیپلوماټیکې پرمختګ هدف د نړیوالو انرژۍ بازارونو ثبات او د سیمه ییزو پختاوو د حل لپاره د یو چوکاټ چمتو کول دي.

دا ۱۴ ماده ایزه تړیکه د امریکا او ایران د چارواکو توسط په لیرې توګه (remotely) لاسلیک شوه [1, 3]. د تړیکې د شرایطو مطابق، دواړه هیوادونه به فعاله جګړه بنده کړي، د Strait of Hormuz د ترانسپورت مهمې لارې به بیا خلاصې کړي او د sanctions د لیرې کولو پروسه به پیل کړي [2, 3]. دا تړیکه همدارنګه د پراخې سولې مذاکراتو او د اټومي پروګرامونو په اړه د راتلونکو بحثونو لپاره یو اساس جوړوي [3, 4].

که څه هم دا تړیکه سمدستي ارامه کول وړاندیز کوي، خو څو مهمې اختلافات لا تر اوسه نه دي حل شوي. اوسنی چوکاټ د ceasefire (توقف د جګړې) او اقتصادي لاسرسۍ باندې تمرکز کوي، مګر دا لا تر اوسه هغه پراخې اټومي او سیمه ییزې امنیتي مسلې نه دي حل کړې چې د لسیزو لپاره د tensão (تشنج) سبب شوي دي [4, 5].

په امریکا کې داخلي ردعملونو د دې اقدام geopolitical (جیوپوټیکي) اهمیت ته اشاره کړې ده. معاون پرزېډنت JD Vance وویل: "موږ باید ویښ شو او دا حقیقت ومنو چې موږ په نړیواله کچه изоли شوي یو" [6].

د لاسلیک وخت په مختلفو راپورونو کې توپیر لري، ځینې سرچینې د ۲۰۲۶ کال د جون ۱۷ او ځینې نورې د جون ۱۸ یادوي [1, 2]. د دقیق ساعت پرته، دا اقدام د یو دایمي د سولې تړیکې او د Middle East د امنیتي جوړښت د بیا تنظیم لپاره د لارې جوړولو په उद्देश ترسره شوی [4, 5].

“دا تړیکه د لومړي ځل لپاره داسې یو پړاو دی چې د ۱۹۷۹ کال د اسلامي انقلاب څخه وروسته یو امریکایي او یو ایراني پرزېډنت تړیکه لاسلیک کړي.”

دا تړیکه د نړیوالو تېلو ترانسپورت د بشپړ تخریب څخه د ځنډولو لپاره د tension د کمولو په لور یو تاکتیکي بدلون ښيي. د Strait of Hormuz او د sanctions د لیرې کولو ته لومړیتوب ورکولو سره، دواړه ادارې اقتصادي ثبات ته د ایران د اټومي وړتیاو د پیچلې او اوږد مهاله حل موندنې په پرتله ډیر اهمیت ورکوي، چې کومه چې لا هم د اختلاف اصلي نقطه ده.