امریکا او ایران د جګړې په پایپراساس او د هرمز تڼګۍ د بیا کھولنے په تړاو اتفاق وکړ

امریکا او ایران په دې میاشت کې د خپلې جګړې د پایپراساس او د هرمز تڼګۍ د بیا کھولنے لپاره پر یو تفاهمي یادښت (Memorandum of Understanding) لاسلیک وکړ [1, 2].

دا تړون ځکه مهم دی چې دا په فارسي خلیج کې د نړیوالو کشتي‌رانو د تګ لارو د بحالیاتو او د یوې داسې سیمې د ثبات په لور ګام دی چې د فعالو جګړو له امله کړاو کې وه. دا تړون له ښکاره جګړې څخه ډیپلوماټیک پروسې ته د انتقال لپاره یو نازک کوشش دی، که څه هم څو لوړې او حساسې شخاړې لا هم په میز کې دي.

د پاکستان لومړی وزیر شهباز شریف وویل: "امریکا او ایران د یوې تړون په wording یا متن باندې اتفاق کړی دی" ^[1]. د دې تفاهمي یادښت اصلي هدفونه د جګړو بندیز او د هرمز تڼګۍ له لارې د بحري ترافیک د جریان په تضمینولو سره د سیمې د امنیت ښوول دي [1, 3].

سره له دې چې دا یو لوی بریالیتوب دی، خو مهم خنډونه لا هم شته. لویې مسئلې چې پکې د کنجکاو شویو فنډونو وضعیت او د ایران هسته ایی پروګرام شامل دي، لا نه دي حل شوي ^[4]. په داسې حال کې چې ځینې راپورونه ښيي چې دا تړون یوازې د جګړې په ختمولو او د تڼګۍ په بیا کھولنے تمرکز کوي ^[1]، نور وړاندیز کوي چې هسته ایی پوښتنې په ارادي ډول بهیر شوې دي ^[3].

د دې کړاوونو د مدیریت لپاره، دواړو هیوادونو یو تصدیقي او تطبیقي دوره پیل کړې چې ۶۰ ورځېه به دوام لري ^[3]. دا موده د یوې لیټمس ټیسټ (litmus test) په توګه کار کوي ترڅو معلومه شي چې آیا ceasefire یا ceasefire (توقف آتش) پاتې کیدی شي او ایا 两 طرف کولای شي د یوې جامعې د سولې تړون په لور حرکت وکړي [3, 4].

دا تړون داسې یو وخت کې رغړی شوی چې په سیمه کې د Israel او Lebanon په وړاندې پراخې ناثابتي شته ^[2]. د تڼګۍ د بیا کھولنے په تاکتیکی اړتیا تمرکز کولو سره، امریکا او ایران هڅه کوي چې بحري امنیت له هغو پیچلو ایډیولوژیکو او هسته ایو شخاړو جلا کړي چې تاریخي ډول ډیپلوماسي یې کړکېنډه کړې ده.