امریکا او ایران د ۲۰۲۶ کال د جون ۱۴نې په نېټه د جګړې په پایپه رسولو او د هرمز تنگې (Strait of Hormuz) د بیا खुल کولو لپاره د سولې تړیکې ته رسیدل [1].
دا تړیکه د نړیوال اقتصاد لپاره خورا مهمه ده ځکه چې دا د نړۍ د تېلو د ترانزېټ د تر ټولو حیوي ټکانونو څخه د یو څخه د بحري ترافیکو څخه بیا ګټه اخیستنه وړاندې کوي. د پوځي عملیاتو په پایپه رسولو او د制裁و (sanctions) په لیرې کولو سره، دا تړیکه غواړي چې په نړیوالو د انرژۍ بازارونو کې موجوده سخته فشار کم کړي [2, 3].
پریزیډنت Donald Trump او د ایران پریزیډنت Ebrahim Raisi د دې ۱۴ ماده ایې تړیکې شرایط اعلان کړل [2]. دا تړیکه د یوې داسې جګړې وروسته راغلې چې درې او نیمې میاشتې دوام درلود [1]. د تړیکې له 条条款و سره سم، امریکا به د تېلو د جریان د بیا پیل او د جګړې د ختمولو لپاره پر ایران باندې خپلې制裁 (sanctions) لیرې کړي [2, 3].
نړیوالو څارونکو د دې خبرو په ځواب کې په احتیاط سره ارادګانې ښکاره کړې دي. څو هیوادونو، چې په کې جاپان او د اروپا غړي شامل دي، د دې تړیکې او د هرمز تنگې د بیا खुलیدوe ښه اخیستنه کړې ده [4].
د تړیکې د بشپړې ساحې په اړه ځینې اختلافات لا شته دي. د CBC raportونه ښيي چې دا تړیکه د لبنان لپاره هم 条条款 لري [5]، خو New York Post raport کړی چې په تړیکې کې د لبنان هیڅ یادونه نه ده شوې [1].
د دې تړیکې اصلي هدفونه د پوځي عملیاتو 종료 کول او په سیمه کې د تجارتي جریان بحالی کول دي [2]. چارواکو ویل چې تړیکه اوس بشپړه شوې ده، چې له دې امله د سوداګریزو کښتیو لپاره د اوبنیې لارې د بیا खुलولو پر سرعتي کار کیدی شي [1].
“ امریکا او ایران د ۲۰۲۶ کال د جون ۱۴نې په نېټه د جګړې د پایپې کولو لپاره د سولې تړیکې ته رسیدل.”
د دې جګړې حل د نړیوالو د تېلو د قیمتونو د نوسان د اصلي لامل څخه تخلص پیدا کوي. د هرمز تنگې، چې د نړۍ ترټولو لویه د تېلو ترانزېټ করিډور ده، په بیا खुलولو سره، دا تړیکه د انرژۍ د سیسټماتیک ټکان (energy shock) خطر کموي. خو د لبنان په اړه د 条条款و تناقض ښيي چې که څه هم سمدني پوځي بحران ودنډه شوی، مګر سیمه ییز ډیپلوماټیک پیچلتیاوې لا هم نه دي حل شوې.
