امریکا او ایران د 2026 کال د جون 20 څخه په وړاندې د سولې یو تړون اعلان کړ [1]، خو په عین وخت کې ایران اعلان کړ چې هغه به د هرمز تنگه (Strait of Hormuz) تړله کړي [2].
دې اقدام د نړیوالو انرژۍ بازارونو او بحري امنیت لپاره سمدستي ترینشونه رامنځته کړي دي. څرنګه چې دا تنگه د تیلو د لېږد لپاره یو اصلي artery (رګ) دی، هر ډول Prolonged (اوږدنی) تړن د نړیوال تجارت د نااستحکام او د نوي ډیپلوماټیک چوکه د ارادې د ازمایست خطر پيدا کوي.
دا تړون، چې د تفاهم د یو یادښت (memorandum of understanding) په بڼه تنظیم شوی، د جګړې د پایپلا او د بحري ترافیکو د بحالی لپاره ډیزایین شوی و [1], [3]. خو د ایران چارواکو وویل چې د میاست تړول د لبنان کې د اسرائیل د حملو څخه وروسته د دې نازک تړون د ازمایست لپاره یو اقدام دی [2]. دا تناقض د تړون اصلي هدف — د هرمز تنگې د بیا کھولنے — ته سمدستي وروسته له لاسلیک څخه خطر پيدا کوي.
بحري معلومات ښيي چې شنبه 55 کښتیې د هرمز تنگې څخه تېرې شوې [4]. د ایران په پالیسۍ کې دې ناڅاپي بدلون د ترافیکو دا جریان دTabStop کولو خطر پيدا کوي. که څه هم ځینو راپورونو suggested کړل چې تړون به په تدریجي ډول لاسرسی بحال کړي [3]، خو د تړلو اعلان د یوې ډیرې متحرکه (volatile) ترانزیټي دورې په نښار انداز دی.
د امریکا 대통령 Donald Trump او د ایران چارواکو په Switzerland کې د وقفه اخیستلو د شرایطو او د میاست د وضعیت په اړه د تعقیبي خبرو اترو لپاره مهالواره برنامه ترتیب کړې [2], [5]. دا بحثونه د تړون د ټینګښت او د دې ډاډ ترلاسه کولو لپاره دي چې دا بلاک (blockade) نورې نظامي جګړې ته نڅپره نشي.
لکه څنګه چې نورې جګړې دوام لري، سیمه ییز ثبات لاهم ناپایدار دی. راپورونه ښيي چې په لبنان کې جګړې د وقفه اخیستلو د تلاشونو سره سره دوام لري، چې دا د امریکا او ایران د تړون پلي کول نور هم پیچلې کوي [5].
“ایران وايي چې هغه د هرمز تنگه تړله کوي، ترڅو له امریکا سره خپل نازک تړون وڅجوي.”
د سولې د تړون او د ستراتیژیک بلاک (blockade) یوځای اعلان ښيي چې ایران د هرمز تنگې باندې خپل کنټرول د یوې وسیلې په توګه کاروي ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې امریکا د تفاهم یادښت شرایط پلي کوي. تهران د تړون سمدستي ازمایست سره ښيي چې بحري لاسرسی د سیمه ییزو پراخو ترینشونو، په ځانګړې توګه د لبنان د جګړې د حل کولو پورې تړاو لري.
