د هستوي پروګرام او د هرمز تنگې په اړه د امریکا او ایران د سولې مذاکرې ودریدې

د امریکا او ایران چارواکي د هرمز تنگې او د ایران د هستوي پروګرام په اړه د اختلافونو له امله د سولې تړون ته د رسیدو لپاره په جدوجهد کې دي.

دا مذاکرې له دې امله خورا مهمې دي چې دا جګړه له لومړنیو اټکلونو څخه په ډیر زیات پیمانه اوږده شوې ده. په سیمه کې ناثباتیت دوامدما نړیوالو انرژي ټرانسپورتي لارو او د هستوي وسلو د خپرولو ضد هڅو ته ګواښ جوړوي.

د امریکا معاون رئیس JD Vance او ستراتیګسټ Matt Klink په دې ډیپلوماټیکو هڅو کې شامل شوي دي ^[1]. دا مذاکرې پاکستان ته پراخې شوې دي، چیرې چې لومړی وزیر Shehbaz Sharif په لประชุมو کې ګډون کړی ^[1]. د دې ټولو هڅو سره سره، دواړه خواوې د هرمز تنگې د وضعیت او د یورانیوم د制 sanktions (سنکشنونو) د لیرې کولو په اړه لا تړونکي پاتې دي ^[2].

دا موجوده جګړه درې میاشتې وړاندې شوې ده، سره له دې چې په پیلا کې یې د څارې میاشتې جګړې په توګه تعریف شوې وه ^[3]. دې اوږدېدلي وخت دواړو حکومتونو ته د ډیپلوماټیکې وتلو د ستراتیژۍ لپاره فشار اړولی دی.

اقتصادي شاخصونو د ډیپلوماټیکې سیمې د بدلون په ځواب کې غبرګون ښودلی دی. د Brent crude خام خامې تېلو قیمتونه په وروستیو کې د دوو اونیو لپاره пърومره له 100 ډالرو څخه ټیټ شول ^[3]. دا قیمتي بدلون د ceasefire (ت신ګار) د احتمالي امکان په وړاندې د بازار حساسیت څرګندوي، که څه هم وروستی تړون لا تر singularه ده.

په امریکا کې داخلي فشارونه دوامدما د مذاکراتو پر موقف اغیزه کوي. ارقام ښيي چې 70 سلنه امریکایي خلک د ایران د هستوي وسلو ترلاسه کولو مخالف دي ^[4]. دا عامه احساس د امریکا د چارواکو وړتیا پیچلې کوي ترڅو د ایران د هستوي وړتیاو په اړه امتیازات وړاندې کړي.

د هرمز تنگې کنټرول لا هم یو اصلي ستونزه ده. دا لاره د نړیوالو تېلو د لېږد لپاره یوه حیاتي شریان دی، چې له همدې امله د امریکا د delegations (وفداتي هیئت) لپاره د دې امنیت یو غیر قابله مذاکره لومبیتوب لري ^[2].