متحده ایالاتو او ایران د جمعې په ورځ، 14 جون 2026 کال، د 적اواتو په بندولو او د هرمز تنگه (Strait of Hormuz) په بیا کھولنے لپاره یو تفاهمي یادښت لاسلیک کړ [1].
دا تړون د نړۍ د تر ټولو مهمو د کښتۍ لارو له څخه د یوې لارې په خوندي کولو سره د نړیوالو انرژي supplied Stabilize کولو هدف لري. دا تړون د پاکستان د لومړي وزیر د посредانۍ وروسته په سوئس کې চূড়ান্ত کړای شو [1, 2].
نړیوالو بازارونو دې خبرو ته غبرګون وښود. د Brent crude futures قیمتونه تر څلور سلنه ډېر ټیټ شول [2]. د قیمتونو دا ټیټوالی د هغه خطرناک جایزې (risk premium) کمښت ښکاره کوي چې د جګړې پر مهال د انرژۍ لګښتونه لوړ oi کړي وو [2].
د یادښت له 条条款ونو سره سم، د ایراني بندرونو د متحده ایالاتو ناوېي بلاک (blockade) به پای ته ورسېږي. ډونالډ ټرمپ وویل چې د هرمز تنگه به "بې له کومې اضافي لګښت یا ټول (toll free)" خلاصه وي [1].
دا تړون د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ د پراخې جګړې د پای ته رسولو او نړیوالو بازارونو ته د تېلو د آزاد جریان ډاډمنولو لپاره هڅه کوي [2]. دا اقدام په داسې وخت کې کېږي چې د انرژۍ نوسې (volatility) تېلو وارد کوونکو هیوادونو باندې سخت اقتصادي فشار ایجاد کړی و [2].
که څه هم ځینې بازارنیکي راپورونو مخکې اشاره کړې وه چې د متحده ایالاتو د هوایي حملو له امله د تېلو قیمتونه لوړ شوي، خو د یادښت رسمي لاسلیک د futures قیمتونو په ټیټولو کې نتیجه ورکړه [2].
“د هرمز تنگه به 'بې له کومې اضافي لګښت' خلاصه وي او د ایراني بندرونو د متحده ایالاتو ناوېي بلاک به هم پای ته ورسېږي.”
د هرمز تنگې بیا خلاصی کول د نړیوالو تېلو ترانزیټ لپاره یو اصلي جغرافیایي-سیاسي خنډ له منځه وړي. د ناوېي بلاک په پایولو او د 적اواتو په بندولو سره، متحده ایالاتو او ایران د عرضه د ټکان (supply shock) سمدستي ګواښ کم کړی، چې معمولاً دا د خام تېلو د قیمتونو ټیټوالي ته leading کوي او د انرژۍ لګښتونو سره تړلو نړیوالو تورمونو لپاره لنډمهاله ارامه حالت رامینځته کوي.
