امریکا او ایران د دې پر سر چې څوک د هرمز تنگې (Strait of Hormuz) ستراتیژیک کنټرول لري، په ډیپلوماټیک کړکېچ کې دي [1, 2].
د دې اوبنیې کنټرول د ایران د هستяيي پروګرام او سیمېزې نفوذ په اړه د پراخو tensione یا کړکېچونو کې د یوې مهمې وسیلې په توګه کار کوي. څرنګه چې دا تنگه د نړیوالو انرژیو د ټرانسپورت لپاره یو اصلي رګ دی، نو د دې ثبات کې هر ډول ګډوډوالی کولی شي پر نړیوالو بازارونو اغیز وکړي.
د امریکا چارمندانو دا نظر رد کړی چې تهران د دې تېرو والې اداره کوي. د امریکا مرکزي قومانډ (CENTCOM) ویل چې търکالۍ ټرېفیک د هرمز تنگې څخه تګ راتګ کوي او ټاکل شوي ترانزیټي لارې خلاصې دي [2].
پریزیډنت Donald Trump د ستراتیژیک فشار په اړه په مستقیمه توګه د دې کړکېچ ته اشاره وکړه. Trump وویل: "ایران موږ نه شي ښانتس کولی" [1].
په مقابل کې، تهران د دې اوبو پر خپل authority یا واک باندې کلکه څیره نیولې ده. په تهران کې رسنیو وویل چې ایران به د هیڅ کومې د سولې په تړون کې د هرمز تنگې کنټرول نه سپاري [3]. دا موقف په داسې حال کې وړاندې کیږي چې ایران د هستяيي غني کولو او سیمیزې خودمختاري پر خپل حق ټینګار کوي [3].
راپورونه ښيي چې ایران په دې اوبنیو کې د خپلې شتون ثابتولو لپاره سخت اقدامات بېرته رامینځه راوړي [1, 3]. دا د امریکا د هغه موقف خلاف دی چې ویي تنگه خلاصه ده او د ایران له کنټروله پاکه ده [2].
دا شخاره د دوو هیوادونو د بحري څاکړې (maritime sovereignty) په اړه د نظرونو ترمنځ خورا کم अंतर څرګندوي. په داسې حال کې چې امریکا دا تنگه د یوې نړیوالې اوبنیې په توګه ګڼي، ایران یې د یوې ستراتیژیکې شتمنۍ په توګه ویني چې د امریکا سره د راتلونکو تړونونو سره Незаده به یې ساته کړي [3].
“"ایران موږ نه شي ښانتس کولی."”
د هرمز تنگې پر سر اختلاف یوازې یو بحري شخاره نه ده، بلکې د لویو جیئوپولیتیکي خبرو یو proxy یا نښه ده. د دې تنګې د کنټرول په ټینګار سره، ایران د امریکا سره په هستяيي او ډیپلوماټیکو خبرو کې پامانګې ګټې ترلاسه کوي، پداسې حال کې چې امریکا د نړیوالې انرژۍ امنیتي تضمین او د ایران د سیمیزې hegemony یا تسلط د محدودولو لپاره د 'navigation freedom' یا د تګ راتګ د ازادۍ ساتلو هڅه کوي.
