د بحري امنیت په اړه امریکا او ایران د یو بل سره په سختې کړکې کې

امریکا او ایران د هرمز تنگ کې د کښتۍ پر وړاندې د ایران د بریدونو وروسته په یو سخت standoff یا کړکې کې پاتې دي ^[1].

دا مخالفت د نړیوالو انرژۍ بازارونو ثبات او سیمه ییز امنیت ته ګواښ جوړوي. څرڅو چې د هرمز تنگ د تېلو د نړیوالو لېږدونو لپاره یو کلیدي نقطه ده، نو هلته نظامي tensione یا escalation کولی شي په ټوله نړۍ کې سمدستي اقتصادي نوسې یا volatility رامنځته کړي.

د 2024 کال د مای د اواخر raportونه ښیي چې ایران په دغه تنگ کې پر دریو کښتۍو برید کړی او دوه یې نیولې دي ^[1]. دا نظامي اقدامات په داسې حال کې ترسره شول چې دواړه هیوادونه د تفاهمMemorandum of Understanding په اړه د یوې موافقې لپاره جدوجهد کاوه [2, 3]. د وضعیت دې نوسې لا دمخه د انرژۍ په سکتور اغیز کړی، چې په پایله کې یې د تېلو بیه په مؤقته توګه تر 126 ډالرو څخه پورته 올라).

ډیپلوماټیکې هڅې ناثابته پاتې شوي دي. که څه هم ځینې raportونه وړاندې کوي چې د ځینو مذاکراتو څخه د ایران د وتلو سره سره هم امیدونه شته ^[3]، خو نورې سرچینې د بحري ترافیک پر وړاندې د زیاتېدونکو بریدونو ته اشاره کوي ^[1]. د ډیپلوماټیکو خبرو او نظامي عملونو ترمنځ دې خنډ یو د لوړې ناپوهۍ او uncertainty کليمنټ رامنځته کړی دی.

پروفیسور Louis Desipio د اوسني حالت د عامه ادعاوو د یوې کړکۍ (cycle) په توګه بیان کړی چې د نظامي چمتووالي په اساس وي. Desipio وویل: "موږ واقعیا په یو داسې حالت کې یو چې تېره میاشت کې به موږ وو ^[5]. هر لور نړیوال مخاطب ته ادعاوې کوي او د هغو د ملاتړ لپاره د نظامي ځواک د کارولو اراده څرګندوي" ^[5].

امریکا د سیمې څارنه jätلی نهي، په داسې حال کې چې ایران د争议 memorandum په اړه امریکا ته د فشار ورکولو لپاره له زور څخه ګټه پورته کوي [2, 3]. د دې بریدونو دوام ښیې چې ایران د خپلو ډیپلوماټیکو اهدافو د ترلاسه کولو لپاره د نورو escalation یا کړکې د خطر منلو ته چمتو دی. دې ستراتیژۍ نړیوال بازارونه په тревоجه حالت کې ساتلي دي، په ځانګړي توګه داسې چې د Israel ښارکې د یوې پراخې جګړې خطر لا هم د سیمه ییزو محاسبې کې یو مهم عامل دی ^[2].