د امریکا او ایران مذاکرکونکو یکشنبه په سویټزرلانډ کې د یوې لنډمهالې اټومي ګټې په اړه بحث کولو چې هدف یې د ایران او امریکا د جګړې پای ته رسول دي [1].
دا خبرې په داسې حساس وخت کې ترسره کیږي چې امریکا هڅه کوي د اټومي اندېشنو ته ځواب ووایي او په عین حال کې د لبنان او اسرائیل جګړه د هرمز تنگ (Strait of Hormuz) څخه د تګ او راتګ د بندین څخه منع کړي [2]. د یوې موافقې په ترلاسه کولو کې پاتې راتلل کولی شي سیمه ییزې جګړې ته لاره تود کړي او د انرژۍ نړیوالو ترانسپورتي لارو ته زیان ورسوي.
د امریکا په ډلیګیشن کې معاون رئیس JD Vance، د سپینې کور ځانګړی استازې Steve Witkoff او Jared Kushner شامل دي [1]. دا چارواکي د یوې لنډمهالې چوکاټ د جزئیاتو په চূড়ান্ত کولو کار کوي چې د دواړو هیوادونو ترمنځ به اړیکې ثبات پیدا کړي [3].
ولسمشر Donald Trump د دې ډیپلوماټیکو هڅو panahon کې د فشار موقف غوره کړی دی. ټرمپ وویل چې که ایران په مذاکراتو کې همکاري ونه کړي، نو تهران به د "بدو شیانو" سره مخ شي [3]. که څه هم ځینې راپورونه ښيي چې ولسمشر د خبرو د دقیقو جزئیاتو په اړه خاموش پاتې شوی، خو د هغه عامه خبردارۍ تهران ته د سختو عواقبه د خطر په اړه ټینګار کوي [3].
د اسرائیل او لبنان د روانې جګړې له امله سیمه ییزې tensãoګانې لوړې دي. تهران ویلي چې تر هغه ځایه به د تړون চূড়ান্তي شکل نه ورکوي چې اسرائیل په لبنان کې خپلې حملې بند نکړي [2]. دا موقف ښیي چې ایران په دې باور دی چې کولی شي د هرمز تنگ باندې خپل نفوذ په مذاکراتو کې د یوې وسیلې (leverage) په توګه وکاروي [2]. خو د امریکا Central Command ویلي چې ایران د هرمز تنگ باندې کنټرول نلري [2].
د بازار sentiment د دې meetings د پایلو په اړه یو احتیاطي optimism څرګندوي. په prediction markets کې، د ۲۰۲۶ کال کې د امریکا او ایران د اټومي تړون د ترلاسه کولو احتمال تر 57% پورې لوړ شوی دی [4].
د سویټزرلانډ خبرې یو لوړ خطر لرونکی کوشش دی ترڅو اټومي شخاره د منځني شرق له پراخې ناثاباتۍ څخه جلا کړي. مذاکرکونکي د ceasefire د سمدستي اړتیا او د اټومي proliferation د مخنیو کولو د اوږد مهاله هدف ترمنځ توازن ساتلو هڅه کوي [1].
“ولسمشر Donald Trump وویل چې که ایران همکاري ونه کړي، نو تهران به د "بدو شیانو" سره مخ شي.”
د اټومي ډیپلوماسۍ او د لبنان-اسرائیل جګړې تقاطع یو پیچلی د نفوذ لوبه رامینځه راوړي. ایران د اټومي تړون د اسرائیلو پوځي اقداماتو سره د تړولو له لارې هڅه کوي چې د تړون âmbito پراخه کړي ترڅو پکې سیمه ییز امنیتي تضمینونه شامل شي. د امریکا ستراتیژي د 'ګاجر او څپېړ' (carrot and stick) تګلاره ده—چې د Vance او Kushner په څیر لوړ پوzi مذاکرکونکي کاروي، پداسې حال کې چې ولسمشر د فشار لپاره د Escalation ګواښ کوي ترڅو ایران مجبور کړي چې امتیازات ورکړي.
