امریکا او ایران د دوشنبې په ورځ په سویتزرلانډ کې خپلې لوړ پوziډې خبرې پای ته ورسولې او د ۶۰ ورځیزې سوله پلان [1] باندې اتفاق وکړ.
دا تړون سیمه ییزې دښمنۍ کمولو او د پراخې جګړې د مخنیوي لپاره یو مهم هڅه ده. څرنګه چې Strait of Hormuz د نړیوالو انرژيي supplied-ونو لپاره یوه حیاتي artery ده، نو د واشینګټن او تهران ترمنځ په ډیپلوماټیکو اړیکو کې هر ډول بدلون سمدستي پر نړیوالو بازارونو اغیز کوي.
د امریکا معاون رئیس JD Vance او د ایران استازو په Buergenstock کې د سوله پلان د شرایطو په اړه خبرې وکړې [2]. دا بحثونه د ولټس رئیس Donald Trump د Strait of Hormuz د بندولو په اړه د ګواښونو څخه وروسته ترسره شوې [3]. د خبرو اترو له پایراسېدو وروسته، د تېلو futures منفي شوې او بیې یې ټیټې شوې [1].
سره له دې تړون څخه، د Strait of Hormuz وضعیت لاهم د جنجال نقطه ده. ځینې راپورونه ښيي چې په تړون کې د دې لارې د بیا خلاصولو غوښتنه شوې ده [4]. خو نور راپورونه وايي چې تهران ویلي چې هغه دا لاره بند کړې ده [2, 5].
تهران همدارنګه وویل چې د پټروکیمیکالونو او تېلو د صادراتو لپاره یې استثناګانې (waivers) ترلاسه کړې دي [2]. د لارې د لاسرسۍ په اړه متضاد راپورونه د سوله پلان پر سمدستي تطبیق شکونه پیدا کوي. د امریکا ډیلیګیشن هڅه وکړه چې د نړیوال اقتصاد د ثبات لپاره د دې لارې د بندیدو مسئله حل کړي [3, 4].
دا ۶۰ ورځنی موده [1] د دې لپاره ده چې د نورو خبرو اترو لپاره یو فرصت (buffer) رامینځونه شي. دواړو خواوو ته تاریخیاسټ په اوږدماحله تړونونو کې ستونزه پประสบ شوې ده، او د تېلو په بیو کې اوسنی بدلون د دې پلان د دوام په اړه د بازار نا ډاډه کیفیت منعکسوي.
“امریکا او ایران د ۶۰ ورځیزې سوله پلان باندې اتفاق وکړ.”
دا تړون د یوې دایمي حل لارې پر ځای د یو لنډمودتي ډیپلوماټیک فشار کموونکي (decompression valve) په توګه کار کوي. که څه هم بازار د سولې احتمال ته مثبت عکس العمل ښودلی، خو د Strait of Hormuz په اړه تناقضونه وړاندیز کوي چې اصلي امنیتي او اقتصادي محرکها لاهم نه دي حل شوي. د ۶۰ ورځیزه مهالواره یو داسې حساس فرصت رامینځونه کوي چې امریکا باید اقتصادي ثبات او خپلې سیمه ییزې امنیتي اهداف یومومنه کړي.
