د سولې مذاکراتو په جریان کې د اورانیوم غنی کولو په اړه د امریکا او ایران ترمنځ کړکېچ

د یو احتمالي د سولې چوکاټ لپاره د مذاکراتو پر مهال امریکایي چارواکي او د ایران استازي د ایران د اورانیوم د غنی کولو د پروګرام د راتلونکي په اړه لا هم په بنبستۍ کې دي.

دا شخاره په ډیپلوماټیکو هڅو کې یو بنسټیز تعارض څرکلاندوي. امریکا دا پروګرام د proliferation (پراخسري) یو خطر ګڼي، په داسې حال کې چې ایران غنی کول د خپلو ملکي هستяيي وړتیاوو لپاره اړین بولي.

د امریکا د انرژۍ وزیر Chris Wright وویل، "د ایران د اورانیوم د غنی کولو پروګرام باید په بشپړه توګه تخریب شي" ^[1]. دا موقف د دې میاشتې په پیلا کې په ویانا کې د ملګرو ملتونو د هستяيي څارنې د ادارې په کلنۍ جنرال کنفرانس کې تکرار شوی و ^[1]. امریکایي اداره د دې وړتیاوو لیرې کول د هر ډول جامع هستяيي تړون لپاره یو اجباري شرط ګڼي ^[1].

خو تهران دا غوښتنې رد کړې دي. د ایران یو高级 چارواک وویل چې په هیڅ نظري تړون کې داسې سناریو نشته چې تهران به د اورانیوم غنی کول په بشپړه توګه پریږدي ^[2]. دا موقف د امریکا او ایران د 14 نقطیو د سولې چوکاټ په وړاندې یو لوی خنډ رامنځه اړولی دی ^[3].

ولسمشر Donald Trump (R-US) د موجود ذخایرو لپاره یو بل وړاندیز کړی دی. ټرمپ وویل، "موږ به له ایران سره کار وکړو ترڅو د هغه غنی شوی اورانیوم ترلاسه کړو او بیرته امریکا ته یې راولورو" ^[4]. دا وړاندیز د داسې راپورونو څخه وروسته راغی چې ایران تقریباً 11 ټنه غنی شوی اورانیوم راټول کړی دی ^[5].

سره له دې چې چوکاټ وړاندیز شوی دی، خو د امریکا د چلند په اړه تناقضونه لا هم شته. پداسې حال کې چې ځینې راپورونه وړاندیز کوي چې امریکا به د موادو د ترلاسه کولو کې مرسته وکړي، نورې سرچینې ښيي چې اداره به د اورانیوم د غنی کولو اجازه په هیڅ ډول نکړي ^[4].

دا اختلاف لا هم دوام لري ځکه چې دواړه هیوادونه د هستяيي proliferation خطرونه او د یو رسمي د سولې تړون ګټې تله کوي. د ملګرو ملتونو څارونکی ارګان په ویانا کې له خپل مرکز څخه وضعیت ته څارنه کوي ^[1].