پریزیډنت ډونالډ ټرمپ او د ایران پریزیډنټ د 2026 کال د مای 23 نیټې ته په ټولو fronts باندې د جګړې په پایپي لپاره یو پروتکول لاسلیک کړ [1, 2].
دا تړون د نظامي عملیاتو په بندیز او د مهمو بحري تجارتي لارو د بیا رغولو له لارې د یوې ناثابته سیمې د ثبات کولو هدف لري. دا ډیپلوماټیک بدلون د یوې سختې جګړې لهماشا وروسته راغلی چې نړیوالو د انرژۍ بازارونو او سیمه ایز امنیت ته یې ګواړه کړې وه.
دا لاسلیک د چهارشنبې ماښام په فرانسه کې د Château de Versailles کې ترسره شو [1, 3]. پداسې حال کې چې پریزیډنت ټرمپ په شخصي توګه سند لاسلیک کړ، د ایران پریزیډنټ تړون په لیره (remotely) لاسلیک کړ [1]. دا پروتکول د پلان شوې نیټې څخه 24 ساعته وړاندې finalize شو [1].
د تړون له 条款 (شرطونو) سره سم، دواړو هیوادونو موافقه وکړه چې ټول نظامي عملیات، په شمول د لبنان د عملیاتو، بند کړي [1]. د دې تړون یو مرکزي اړخ د 60 ورځو لپاره د هرمز تنگا (Strait of Hormuz) بیا خلاصی کول دي [1, 2]. دا اقدام د هغه بلاک (blockade) د حل لپاره دی چې د دریماه او نیمه میاشتې جګړې پر مهال رامنځه شوی و [1].
فرانسوي چارواکو دې پرمختګ ته ښه پیریود ورکړی. Jean-Yves Le Drian وویل: "La voie de la négociation doit s'imposer" [2].
د تړون ناڅاپي طبیعیت د امریکا ادارې د ډیپلوماټیک ستراتیژۍ په اړه سمدستي تحلیلونه رامنځه کړل. یو تبصره کوونکي وویل: "S'il est signé, ça montrera que Donald Trump a lâché" [3].
سره له دې چې په ورسای کې د لاسلیک خبرونه خپاره شوي، ځینې راپورونه وړاندیز کوي چې تړون نور imminent نه و، چې دا د تړون د نهایت په اړه په شته معلوماتو کې تناقضونه ښيي [1].
“دا پروتکول د پلان شوې نیټې څخه 24 ساعته وړاندې finalize شو.”
دا تړون د 3.5 میاشتې جګړې څخه وروسته ډیپلوماسۍ ته یو ناڅاپي بدلون ښيي. د هرمز تنگا د 60 ورځنې بیا خلاصی احساساتو باندې د تمرکز له لارې، دا پروتکول د تلپاتیا د سولې تړون پر ځای نړیوالې تېلو ترانزیټ د بحالیولو ته لومبیتوب ورکوي. د ایران پریزیډنټ لپاره د لیرې لاسلیک کارول او د فرانسوي ځای انتخاب د یوې لوړې mutual distrust (متقابل ناتسلیماتو) او د مستقیمې ټکرنې د مخنیوي لپاره د دریم ملک د میانجۍ په reliance (تکیه) اشاره کوي.
