امریکا او ایران د اوسنۍ جګالې د پایپلا او د هرمز تنگا د بیا خلاصولو لپاره د یو احتمالي تړون په اړه مذاکره کوي.
دا خبرې خورا مهمې دي ځکه چې دا شخاره دوام해서 نړیوالو د انرژۍ بازارونو ګډوډوي او د نړۍ د تر ټولو مهمو shipping lanes څخه د یوې د ثبات لپاره ګواښ جوړوي. یو حل به د هستяيي خپاتیا او په سیمه کې د پوځي تهاجم په اړه د اوږدې مودت شخړو ته ځواب ووایي.
د 2026 کال د مای 10 نېکې راپورونه څرګند وو چې دواړه هېوادونه د جګالې د پایپلا لپاره د یو نوي وړاندیز په اړه بحثونه کوي [1, 2]. په دې مذاکراتو کې د پاکستان له لارې میانجیتورۍ ترسره کېږي، چې د امریکا وړاندیز ته د ایران د ځواب لپاره یې د پل لارې په توګه کار کړی [3].
د راپورونو له مخې، دا وړاندیز د یو 14 نقطایي یادښت څخه عبارت دی [4]. د دې تړون یو مرکزي اړخ به د 10 کالو څخه زیات د ایران د یورانیوم د غني کولو تعلیق وي [4].
سره له دې ډیپلوماټیکو تحرکاتو، پوځي کړکېچونه لاهم لوړ دي. د امریکا پوځअली ځواک په دې وروستیو کې پر یو ایرانی تېل ټنکر برید وکړ، چې ښيي د ډیپلوماټانو د حل لارو لټون سره سره د دښمنۍ کړنې دوام لري [5].
پریزیډنت ډونالډ ټرمپ د تهران پر وړاندې د تړون ترلاسه کولو لپاره د فشار د کمپاین محور پاتې شوی [5]. سره له دې چې ایران د پاکستان له لارې خپل ځواب وړاندیز ته واستول، ټرمپ ویې ویل چې دا ځواب د منلو وړ نه دی [3]. دا تناقض د مذاکراتو ناثاباتیا څرګندوي، چیرې چې د یورانیوم او shipping lanes په اړه ډیپلوماټیک پرمختګ او فعال پوځي عملیات په یو وخت کې ترسره کېږي.
د امریکا اداره لاهم د یادښت د شرایطو او د دې اړتیا ترمنځ توازن ته ګوري چې ډاډ ترلاسه کړي چې د ایران هستяيي پروګرام د ټاکل شوي وخت لپاره غیرفعال پاتې شي [4].
“وړاندیز د یو 14 نقطایي یادښت څخه عبارت دی”
د پوځي حملو او د لوړې کچې ډیپلوماټیکې میانجیتورۍ یوځای موجودیت د 'maximum pressure' یا 'اعلا فشار' ستراتیژۍ ته اشاره کوي. امریکا د تاکتیکي تهاجم او د 14 نقطایي سټروکچر لرونکي د سولې وړاندیز په یوځای کولو سره غواړي د ایران له اقتصادي زیانپذیرتیا څخه ګټه پورته کړي ترڅو د هستяيي غني کولو د اوږدمودت کنجول ترلاسه کړي. خو د ایران د لومړنی ځواب رد کول ښيي چې د ceasefire (توقف جګالې) د شرایطو او د یورانیوم د تعلیق د ځانګړي مودت په اړه لاهم لویې خنډونه شته.
