په ټولنیزو رسنیو کې داسې پوسټونه خپر شوي چې ادعا کوي په ونزوئیلا کې د زلزلې پر مهال د ودانیو نړېدل ښکاره کوي، خو په حقیقت کې په دې کې د ترکیې زوړې ویډیوګانې کارول شوې دي [1].
د دې ویډیوګانو غلط نومي کول ځکه مهم دي چې دا د ونزوئیلا کې د تخریباتو د کچې په اړه یو غلط تصور رامینځته کوي. د بل هیواد او بل وخت دراماتیک imagery کارولو سره، دا پوسټونه د عامو خلکو د mislead کولو لپاره د وروستیو seismological پیښو اغیزې زیاتې ښکاره کوي.
د CBC News د حقیقت پلټنې د ټیم له مخې، په بحث کې ویډیوګانې د دې څخه وړاندې ثبت شوې وې چې په ټولنیزو رسنیو کې خپرې شي [1]. دا ویډیوګانې په ځانګړي ډول د ۲۰۲۳ کال د ترکیې د زلزلونو څخه وړاندې دي، که څه هم ښکاره شوي building-ونه په ترکیه کې وو او نه په جنوبي امریکا کې [1].
د CBC News د حقیقت پلټنې ټیم ویلي چې: "دا ویډیوګانې زوړې دي او په ترکیه کې Filme شوې، نه په ونزوئیلا کې" [1].
دا غلط معلومات د بیلبېلو ټولنیزو رسنیو له لارې خپاره شول، چیرې چې ویډیوګانې داسې کارول شوې چې په ونزوئیلا کې د یوې بحرانې وړاندېکنه وکړي. د ډیجیټل thaoپلو (manipulation) دا ډول ډول اکثراً د لیدونکو د جغرافیایي ناپوهۍ څخه ګټه اخلي، چې د یوې سیمې ویډیوګانې د بلې سیمې د disaster د شالید म्हणून وړاندې کول اسانه کړي [1].
د تصدیق هڅې د بصري شواهدو او د ریکارډونو د وخت په Grundlage تمرکز وکړ. ټیم پریکړه وکړه چې په کلپونو کې لیدل شوي structural failures او debris د ترکیې د پخوانیو پیښو د নথিل شویو تخریباتو سرهاً یو شان دي [1]. دا تصدیقوي چې دا مواد د خپل اصلي context څخه لرې کړل شوي ترڅو د ونزوئیلا د زلزلونو په اړه یو بل narrative وړاندې کړي [1].
“دا ویډیوګانې زوړې دي او په ترکیه کې Filme شوې، نه په ونزوئیلا کې.”
دا پېښه د 'ډیجیټل ریسایکلینګ' (digital recycling) دوامداره ننګونه په ګوته کوي، چیرې چې د تېرو نړیوالو disaster-ونو دراماتیک ویډیوګانې د اوسنیو پیښو په اړه د misinformation د خپرولو لپاره بیا کارول کیږي. د ودانیو د نړېدو د ځای او وخت په غلط ډول ښودلو سره، د دې پوسټونو جوړونکي هڅه وکړه د یوې عجلت یا catastrophe احساس رامینځته کړي چې په ونزوئیلا کې د واقعي وضعیت سره هیڅ تړاو نه درلود.
