د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) راپور ورکړی چې نږدې نیمایي نړیوال نفوس د خولې روغتیا له یو حالت یا ناروغۍ سره ژوند کوي [1].
دا پراخه خپرېدل د نړیوال روغتیا یو لوی خلا ښيي، ځکه چې د خولې ناروغۍ ډېری وختونه مزمن درد سبب ګرځي او که علاج یې نشی، کولی شي د نورو سختو سیسټمیکو پیچلو حالتونو لامل شي. دا معلومات د وړاندنیو ډینټل پدیرنو ته د لاسرسۍ زیاتوالي او د عامه روغتیا د هغو اقداماتو اړتیا په ګوته کوي چې په ټوله نړۍ کې د دې حالتونو بار کم کړي.
د سازمان په وینا، شاوخوا 50% خلک په ټوله نړۍ کې د دې روغتیايي ستونزو 영향을 لاندې دي [1]. WHO وویل چې دا حالتونه په ټولو ډیموګرافیکو او سیمو کې، پرته له کوم اقتصادي وضعیت څخه، موجود دي. سره له دې چې ډیری د خولې ناروغۍ د بنسټیزې حفظانې او منظمو معایناتو له لارې د مخنیوي وړتیا لري، خو د زیربناوو او تعلیماتو کمښت لا هم د انفکشن او فساد لوړې کچې ته لاره خلاصوي.
سازمان ویل چې د خولې روغتیا یوه جلا اندیشنه موضوع نه ده، بلکې په بنسټیز ډول له üldې جسمي روغتیا سره تړاو لري. د خولې نه علاج شوي حالتونه کولی شي نور طبي علاجونه پیچلي کړي او د میلیونونو کسانو د ژوند کیفیت ټیټ کړي. WHO وویل چې د دې ناروغیو اوږدموده اثر کمولو لپاره باید تمرکز د مخنیوي (prevention) په لور بدل شي.
د دې بحران حل لپاره یوي coordinated هڅې ته اړتیا ده ترڅو د خولې روغتیا د لومړنیو روغتیایو سیسټمونو (primary healthcare systems) سره یوځای کړي. د ډینټل متخصصینو د لاسرسۍ په پراخولو او د وړاندنیو عادتونو په ترویج کولو سره، روغتیايي چارواکي غواړي د هغو خلکو टक्केيزه کمه کړي چې د مخنیوي وړو د خولې ناروغیو سره مبارزه کوي. اوسني احصایې د راتلونکو نړیوالو روغتیايي مداخلنو د اغیزمنکې اندازه کولو لپاره د یو بنسټ (baseline) په توګه کار کوي.
“نږدې نیمایي نړیوال نفوس د خولې روغتیا له یو حالت سره ژوند کوي”
د دې موضوع کچه وړاندیز کوي چې د خولې روغتیا ته د نړیوالو روغتیايي اجنډاوو په پرتلا کې، په پرتله د Заразو یا مزمنو سیسټمیکو ناروغیو سره، تاریخیاً لږ ارزښت ورکړل شوی دی. د نفوس نږدې 50% 영향을 په عددي ډول ښودلو سره، WHO اشاره کوي چې ډینټل پدیرونه باید له یو لوکس یا ځانګړي خدمت څخه یو بنسټیز جز د نړیوالو لومړنیو روغتیایو خدماتو ته بدل شي ترڅو نړیوال مریضیت (morbidity) کم کړي.
