ولۍ Claudia Sheinbaum به د 2024 کال د جون ۲۵ په نېټه په Mexico City کې د اسپین د پاچا Felipe VI سره وګوري [1] ترڅو د اصلي اوسېدونکو (indigenous) د پېژندلو په اړه بحث وکړي.

داूनۍ د استعمارۍ دورې اړوند د پخوانیو شکایتونو د حل لپاره یو مهم ډیپلوماټیک هڅه څرګندوي. مکسیکو د اصلي اوسېدونکو لپاره د رسمي پېژندلو په غوښتلو سره غواړي چې خپله عصري دولتي هویت د اسپانیوي فتح تاریخي ټروما (trauma) سره همغږ کړي.

Sheinbaum قصد لري چې له دې خبرو اترو څخه ګټه پورته کړي ترڅو له اسپین سره د اړیکو یو نوی لاره پرانیزي. د هغې د اجنډا اصلي محور دا غوښتنه ده چې د اسپین کرون (crown) هغه سیسټماتیک تاوتریالي او استثمار ومني چې د امریکا د استعمار panahon کې رامنځه راغلی وو. ولۍ وویل چې دا خبرې په ځانګړي ډول به د سیمې د تاریخي ریکارډ په اړه وي.

Sheinbaum وویل: "Voy a comentar con él el tema" [2].

د مکسیکو اداره د اسپانیوي امپراتورۍ لخوا ترسره شویو اقداماتو د رسمي منلو لپاره فشار exercising کوي. پدې کې د انساني حقونو سرپناه تروې او د اصلي کلتورونو له منځه وړل شامل دي چې په 16th century کې د اروپایي ځواکونو له راتلو وروسته پیل شول.

Sheinbaum وویل: "Los abusos durante la Conquista" [3]، او په دې توګه د هغو ځانګړو تاریخي شکایتونو ته اشاره وکړه چې غواړي یې له پاچا سره په کې شریکه کړي.

دا ډیپلوماټیک لیدنه په داسې وخت کې کیږي چې مکسیکو په خپلو کورنیو پالیسیو کې د اصلي اوسېدونکو د حقونو ته لومبیتوب ورکوي. د دې مسایلو د اسپانیوي ملوکیت سره په دوطرفه کچه پورته کولو سره، Sheinbaum ته اشاره کوي چې تاریخي ځواب ویل د دواړو هیوادونو ترمنځ د یوې بشپړې عصري اړیکې لپاره یو precondition (مقرره شرط) دی.

که څه هم اسپین او مکسیکو قوي اقتصادي او کلتوري اړیکې لري، خو د رسمي عذر یا پېژندلو موضوع د لسیلو په څو لسیزو کې د اختلاف نقطه پاتې شوې ده. د دې لیدنې پایله ممکن به دا معلومه کړي چې ایا دواړه هیوادونه کولی شي د یوې ګډې تاریخي روایت ته ځو، یا به د استعمار میراث د ډیپلوماټیکو اړیکو تر فشار لاندې ساتي.

“"Voy a comentar con él el tema"”

دا لیدنه د مکسیکو په ډیپلوماسي کې د 'تاریخي حافظې' (historical memory) په توګه د نړیوالو اړیکو د یوې وسیلې څخه د ګټې اخیستلو ته اشاره کوي. د استعمارۍ دوران د ظلمونو د منلو په غوښتلو سره، د Sheinbaum اداره خپله بهرنۍ پالیسي د کورنیو ټولنیزو عدالت اهدافو سره همغږوي، چې احتمال لري اسپانیوي ملوکیت تر فشار لاندې راولي ترڅو له نمूनوي ژستونو څخه تیر شي او د استعمارۍ تاوتریالي په رسمي ډول ومني.