د امریکا او ایران چارواکو د 9 جولای 2015 په نیټه په ویانا کې د یو جامع هستاتي تړون په اړه د متخصصینو کچه خبرې اترې وکړې [2].
دا خبرې اترې ځکه مهمې دي چې دوی د ایران د هستاتي enrichment وړتیاو او د وسلو جوړولو احتمالاتو په اړه د امریکا اندېښنې څوري. اصلي هدف دا دی چې د سیمې ثبات ډاډمنولو لپاره د ایران هستاتي پروګرام نړیوالو څارنې لاندې راब्ल्यू شي.
دا ګومپانه په اتریایي ویانا کې په یوه هوټل کې ترسره شوه [2]. د امریکا ډیلیګیشن د انرژۍ وزیر Ernest Moniz او د ایران ډیلیګیشن د ایران د اټومي انرژۍ سازمان رئیس Ali Akbar Salehi لخوا وړانداندونه کېده [2].
د دې خبرو اترو یو مرکزي ټکی د ایران د هستاتي موادو مدیریت دی. امریکا غواړي چې د ایران له ذخایرو څخه تقریباً 440 کیلوګرامه ډېر enrichment شوی یورانیوم لیرې کړي [1]. د موادو دا ځانګړی مقدار د دواړو هیوادونو ترمنځ د ډیپلوماټیکو هڅو اصلي محور دی [1].
د دې بحثونو د متخصصینو کچه کیدل د بنبستې د حل لپاره یو تخنیکي چلند ته اشاره کوي. د یورانیوم په فزیکي کمولو باندې د تمرکز په واسطه، دواړه خواوې د ایران د هستاتي فعالیتونو د څارنې لپاره د یوې تصدیق شوې چوکاټ رامنځته کولو هدف لري [2].
سره له دې چې په ویانا کې دا ډیپلوماټیکې هڅې د تړون په لور پرمختګ ښیي، خو geopolitical منظر لا هم پیچلی دی. دا خبرې اترې د نظامي escalation پر ځای د ډیپلوماټیکو لارو له przejې د هستاتي خپرونې د curbing لپاره یو ستراتیژیک کوشش دی [2].
“امریکا غواړي چې د ایران له ذخایرو څخه تقریباً 440 کیلوګرامه ډېر enrichment شوی یورانیوم لیرې کړي.”
د 440 کیلوګرامه ذخایرو باندې تمرکز ښیي چې امریکا د پراخو سیاسي امتیازاتو پر ځای د fissile موادو په ملموسه توګه کمولو ته لومبیتوب ورکوي. که دا تخنیکي تړون بریالی شي، نو دا به د یوې لویې ډیپلوماټیکې چوکاټ لپاره د preconditions په توګه کار وکړي او conflict به له نظامي موقفونو څخه نړیوال تنظیماتي څارنې ته تبدیل شي.
